Monday, 19 February 2018

UKWELI: AKINA BIBI TITI HAWAKUZUKA KATIKA UONGOZI TANU—II
Na Alhaji Abdallah Tambaza


Bi. Titi Mohamed wakati wa kuoigania uhuru wa Tanganyika katika miaka ya 1950


KATIKA safu hii Jumatatu iliyopita tulimwangalia mwanasiasa mashuhuri wa kike hapa nchini na Afrika Mashariki kwa ujumla, Bibi Titi Mohammed, na mchango wake mkubwa sana alioutoa katika kuwakomboa, sio wanawake peke yao, bali watu wote wa eneo hili la Afrika Mashariki kutoka kwenye unyonge wa kutawaliwa.

Tuliona ni kwa kiasi gani mama yule aliweza kuchanganyika na wanaume wa shoka kama kina hayati Mwalimu Nyerere, Zuberi Mtemvu, Oscar Salathiel Kambona, John Rupia na wengineo wengi katika mapambano yale mazito ya kuung’oa utawala dhalimu wa Malkia Elizabeth wa Uingereza.

Katika safu hii juma hili, tunamrudia tena mama yetu yule, ambaye kama lilivyo jina lake, tuliinyonya ‘nyonyo’ ya titi lake wake ule wa shida, na leo tuko ‘huru huria’, tukijifanyia wenyewe mambo yetu tutakavyo.

Ingawa wakati mwengine haturidhiki na namna ya mambo yanavyoenda nchini mwetu, lakini— potelea mbali— kamwe, tusitamani ya Mkoloni yajirudie hapa. Ukoloni ni hadithi nyingine kabisa, kwani wahenga walisema: “Afadhali ya zimwi likujualo halikuli likakwisha!”

Sasa basi, katika sehemu hii ya pili na ya mwisho katika simulizi za Bibi Titi, tutaangalia ni nini kilimsibu mpaka akakosana vibaya sana na wenziwe katika chama cha TANU; kupoteza ubunge na uwaziri; kufukuzwa kama mjumbe wa Halmashauri Kuu ya Taifa ya TANU; na kupigwa marufuku kwa asasi ya Kiislamu ya East African Muslim Welfare Society (EAMWS) ambayo yeye alikuwa kiongozi wake mwandamizi hapa Tanzania.

Nikiwa kijana mdogo sana jijini kwetu hapo siku hizo za kudai Uhuru, kwenye miaka ya mwisho ya 50s, nilikuwa nikimwona bibi yule pale ofisi za TANU Makao Makuu, akiwa na viongozi wenzake wakiwa wamesimama nje ya ‘kajumba kao kadogo ka TANU ka vyumba sita tu, kalikojengwa kwa miti na kukandikwa udongo’. Wakati ule nilikuwa mwanafunzi pale Shule ya Msingi Mnazi Mmoja, mkabala na ofisi hiyo.

Lakini pia, nilikuwa nikimwona mitaani kwetu; mtaa wa Sikukuu na Udowe ambako alikuwa akija kumtembelea binti yake peke, Halima, aliyekuwa ameolewa hapo na kijana mcheza soka maarufu wakati huo Mzee Iddi Hamisi. Mzee Iddi, alikuwa mpachika mabao wa klabu ya Cosmopolitan ya Dar es Salaam, wakati ule klabu hiyo ilipokuwa inawika na kuwa na hadhi kama vile Simba au Yanga kwa sasa. Kwa kweli ilikuwa ndio klabu ya kwanza kupata tiketi ya kuwakilisha nchi kwenye mashindano ya Afrika kwenye miaka ya 60s, lakini ikakwama kutokana na fedha.

Lakini sikumfaidi hasa bibi Titi mpaka pale nilipokuwa nikichukuliwa— mimi na ndugu zangu— tukiwa na babetu au mametu, kwenda kwenye mikutano ile ya uamsho na siasa, ambayo Titi alikuwa mzungumzaji mkubwa akianza; halafu Mheshimiwa (Nyerere) anamaliza.  

Kwa zama zile, miongoni mwa Waafrika, mtu aliyepaswa au kustahili kuitwa mheshimiwa, alikuwa ni Nyerere peke yake. Neno hilo ‘mheshimiwa’ hakuitwa Gavana, DC wala PC. Ukisema mheshimiwa, hiyo peke yake ilitosha kuwa wewe ulikuwa unaamanisha kipenzi chao Nyerere kutoka Butiama, aliyewashangaza wengi kwa uwezo wake wa kujieleza na kujenga hoja, ambaye kwa wakati huo, pamoja na sauti yake nyororo na nyembamba, alikuwa akipata taabu sana kutamka neno Watanganyika, ila mpaka kwa kulivuta kidogo:

‘‘Wataaa-nganyika wenzangu, Uhuruu na Umoja; Uhuruu na Kazi; Uhuruu na Maendeleo,” hiyo ni moja ya kaulimbiu kuu za wakati huo.

Ni ukweli uliowazi kwamba watu kama akina Bibi Titi hawakuzuka tu na kuwa viongozi katika Chama cha TANU. Watu wa namna ile; wenye vipaji  vya namna ile; majasiri namna ile huwa wametengenezwa. Hufundwa majumbani, hupikwa na wazazi wao wakaiva na kuwa tayari kupambana na lolote lijalo.

Titi mama yetu ni mmoja wao. Alizaliwa mwaka 1926 na mara alipofikia umri wa miaka 13 (kwa maana ya ‘kuvunja ungo’), tayari alipewa mume. Hiyo maana yake ni kwamba alikuwa tayari amefundwa na wazazi wake mapema kuja kuyakabili maisha na changamoto zake zijazo.
Titi, akiwa bado kwenye umri mdogo kabisa aliweza kuaminiwa kuongoza katika uimbaji kwenye shughuli za kimila na harusi kwa kutumia sauti yake nyororo, maneno yenye bashasha na vipaji vingi vingine ambavyo alivionyesha tokea mapema.

Shneidder Plantan, ndiye aliyemwingiza Titi na mumewe katika siasa, baada ya kuwa amependekezwa na wanawake wenziwe waliomjua uwezo wake kutoka katika vikundi mbalimbali vya harakati za kinamama na mambo kama hayo. Kadi ya mumewe ni namba 15 na ya kwake ilikuwa 16.

Mwaka 1957, pale kwenye viwanja vya Mnazi Mmoja, mbele ya mgeni kutoka chama cha Labour cha Uingereza, alipewa nafasi kuhutubia mkutano wa TANU wakati Nyerere akiwa Butiama mapumzikoni kwa mamake. Enzi zile kulikuwa na fikra potofu kwamba mwanamke ni mtu wa kukaa nyumbani tu na kulea watoto. Kwamba kazi kama zile za siasa hawaziwezi hata kidogo.

Kwa kujiamini na huku akiwaonyoshea kidole wanaume, aliwaambia wanawake wenzake:

“…Mnawaona hawa! Basi wafanye watakavyofanya hawa, pamoja na hao wengine wote wanaotisha duniani, wametoka katika matumbo ya wanawake na waliishi humo miezi tisa… kila mmoja wao kanyonya ziwa la mamake miaka miwili… sasa tujitokeze wasitushinde hawa!

“… wanawake amkeni, tokeni majumbani tuje tupambane pamoja na wanaume mpaka uhuru upatikane msiogope …msiogope… msiogope

“…kutawaliwa siyo kuzuri ndugu zangu, hili ni letu sote si la wanaume peke yao, njooni kina dada, njooni kina mama na vikongwe pia!” aliunguruma Titi huku kelele za nderemo, hoihoi na vigelegele vikihanikiza uwanjani pale.

Kwa mara ya kwanza nyimbo zile mashuhuri za kwenye harusi na sherehe nyingine alianza kuwaimbisha wanawake wenzake na kuwatia hamasa isiyo na kifani:

“Hongera mwanangu wee hongera, nami nihongere wee hongera! x 2
Mama usungu mama usungu! x 2 Oieh!
Oieh! Linauma mno wee oieh!
Linauma mno eh! Oieh linauma mno!’’

Kutoka hapo siku hiyo, Bibi Titi ikawa ndio habari ya mjini na sifa zake zikazagaa kila pembe ya ukanda huu wa Afrika Mashariki. Wanawake makundi kwa makundi wakawa wamejitokeza na kukikubali chama na harakati zake. Majumbani, kwenye misiba, harusini kote ikawa ndio mazungumzo … Titi…Titi…Titi!

Wapigania uhuru wa Kenya wa wakati huo, akiwamo Tom Mboya, Jaramogi Oginga Odinga (baba wa Odinga wa sasa), walipopata habari wakaleta maombi Titi aende kwao kuwasaidia kushawishi serikali ya Mngereza kumtoa kifungoni Mzee Jomo Kenyatta (babake Rais Kenyatta wa sasa), kwa kosa la uhaini wa kudai kujitawala.

Titi, alitia fora kwenye mikutano yake kule Mombasa, Kisumu, Machakos na Nairobi. Titi, alisimama majukwani kule Kenya akiwa amevalia ‘mini skirts’ zake maridadi kabisa (picha zipo mitandaoni na kwenye vitabu mbalimbali), akilia kwa uchungu kumpigania Kenyatta awe huru na wanawake waje wajae kwenye harakati.  

Haukupita muda mrefu, miaka kadhaa baadaye, Mzee Jomo Kenyatta aliachiwa huru kule Kenya na haraka haraka akaja Tanganyika na kuhutubia maelfu ya watu, akiwemo mwandishi huyu, pale kwenye viwanja vya Jangwani, Dar es Salaam.

Kenyatta akiwa amevalia suruali yake ya corduroy rangi ya udongo (maarufu khaki Kenya siku zile) na koti kubwa la kijivujivu, alipeperusha juu usinga wake mweusi na kutumia muda mwingi kumshukuru Bibi Titi kwa kazi aliyowafanyia Wakenya.

Kwenye mkutano ule, ndipo Nyerere alipotamka kwamba yuko tayari kuahirisha uhuru wa Tanganyika, ambao tayari ulikuwa umeshajulikana, ili tusubiri Kenya nao wapate wa kwao na hapo nchi hizi ziungane kuwa moja na Kenyatta awe ndio rais wake. Ni tamko zito sana hilo, ambalo bila shaka yeyote, lilitokana na kazi ya Mama Titi. Uhuru uchelewe na urais apewe mtu mwengine! Leo isingewezekana. Si unaona Zanzibar; Karume kataka mwenyewe Muungano haraka kwa kuogopa kupinduliwa, leo inaonekana kalazimishwa na Nyerere.

Baada ya Uhuru kupatikana, Titi alipata ubunge jimbo la Rufiji, na akachaguliwa kuwa Waziri Mdogo wa Wizara ya Utamaduni na Maendeleo. Alikuwa pia mweyekiti wa mwanzo wa UWT na kiongozi mwanadamizi wa East African Muslim Welfare Society (tawi la Tanganyika), pamoja na mjumbe wa Maulid Committee (kamati ndogo ya kuandaa Maulid kila mwaka). Mwenyekiti hapo akiwa waziri mwenzake Tewa Said Tewa (Mbunge wa Kisarawe) na Chifu bdallah Said Fundikira aliyepata kuwa Waziri wa Sheria akawa Katibu.

Timu hiyo, kwa kushirikiana na wajumbe wengine wa EAMWS hapa nchini walifanya mambo makubwa sana katika kuendeleza Uislamu na Waislamu; na kwa kiasi fulani walifanikiwa katika kutaka kupunguza pengo lililopo kielimu baina ya Waislamu na watu wa dini nyengine.

Kufumba na kufumbua, waliweza kupata kiwanja kikubwa pale Chang’ombe karibu na Uwanja wa Taifa kwa ajili ya ujenzi wa Chuo Kikuu cha kwanza Tanganyika, kabla hata kile cha Mlimani hakijaanza.

Pamoja na kumwalika Nyerere kuja kuweka jiwe la msingi, Nyerere na serikali anayoingoza, hakupendezwa na jambo lile. Mipango ikafanywa, si tu kuusimamisha mradi ule uliokuwa unafadhiliwa na Rais wa Misri wakati huo, Gamal Abdel Nasser, bali kuivunja kabisa taasisi ile ya EAMWS na kuwaundia Waislamu baraza jengine.

EAMWS, lilikuwa na nguvu kubwa sana kwa kila hali, maana ndani yake lilijumuisha madhehebi zote za dini ya Kiislamu wakiwamo Waismailia, Mabohora, Waithnasheri, Mashia, Ibadhi na Ahmadia. Patron wake alikuwa ni H.H. Aga Khan likiwa na madhumuni ya kusaidia na kuendeleza Uislamu.

Mwalimu na wenzake katika TANU, pamoja na kukataa ubaguzi kwa kukubali kuwapokea na kuwapigia kura Wahindi kwenye mpango wa ‘kura tatu’, kwenye hili la Uislamu— Wahindi wakaonekana Wahindi— hawakutakiwa wasaidie Waislamu wenzao na hapo ikavunjwa EAMWS kwa amri ya Serikali na likaundwa BAKWATA la Waafrika watupu (Sunni tu). Sasa hivi Waismailia, Mabohora, Waithnasheria wako kivyaovyao. Iko wapi hapo ‘Wabil muuminuna ikhwana’ (Waislamu wenzangu ndio ndugu zangu).

Titi alipoteza kiti chake cha ubunge Rufiji kwa mtu aliyekuwa si maarufu hata kidogo. Tewa naye alipoteza Kisarawe na alipelekwa kuwa Balozi wa Tanzania kule China. Alhaji Chifu Abdallah Said Fundikira, akapelekwa Nairobi, Kenya kuwa Mwenyekiti wa ‘marehemu’ Shirika la Ndege la Jumuiya Afrika Mashariki (EAAC)—liliuawa kikatili Juni 30,1977.

Ndani ya Halmashauri Kuu ya Taifa ya TANU, hayati Bibi Titi alipambana na kuwagaragaza wanasiasa wakongwe kwa hoja nzito pale mjadala wa kuivunja EAMWS ulipokuwa unajadiliwa na halmashauri hiyo. (Rejea kitabu Maisha na Nyakati, Abdulwahid Sykes cha   Mohammed Said, uk 363, pale Masudi Mtandika (mwenyekiti wa TANU Pwani), Seleman Kitundu (Kamisaa wa Chama Jeshini) na Rajab Diwani (Kamanda wa Vijana),  walivyomshambulia Bibi Titi).

Bibi Titi mwenyewe, miaka 30 baada ya kuangushwa kwake kisiasa, ameliambia gazeti la Rai kwamba kuanguka kwake kisiasa kulisababishwa na kule kumpinga Nyerere kwenye Halmashauri Kuu ya TANU, wakati Nyerere alipokuwa anatafuta kuungwa mkono na Waislamu ndani ya chama kwa kuivunja EAMWS. (Angalia Rai, Desemba 29,1994). Angalia vilevile Said, uk 336, Pambano kati ya Nyerere, Titi na Tewa 1968.

Mnamo mwaka 1968, Bibi Titi alikamatwa pamoja na mwanasiasa mwengine aliyepata kuwa Waziri wa Kazi na kiongozi wa Chama cha Wafanyakazi nchini Michael Kamaliza, kwamba walishirikiana na wanajeshi wengine wane wakitaka kumuua na kuipindua serikali ya Nyerere. Titi na wenzake walitiwa hatiani katika kesi iliyochukuwa siku 120 kusikilizwa; na hivyo kufungwa jela maisha.
Waswahili wana msemo usemao; tenda wema nenda zako. Habari za kukamatwa na kufungwa jela kwa Bibi Titi ziliwashitua na kuwasikitisha mno watu wa Kenya; na hasa wanawake ambao walikuwa wana deni kwake.

Mwanamama mmoja, mwanasiasa machachari nchini Kenya, alivuka mpaka na kumfuata Nyerere Butiama, alikokuwa amepumzika baada ya kuomba wakutane huko mbele ya mamake Mwalimu, Mama Mgaya.

Baada ya mapokezi na maamkizi, mama yule alimkabili Nyerere uso kwa uso na kumwambia kuwa alichofanya ni kukosa fadhila kwa Bibi Titi, ambaye amewafanyia makubwa watu wa Afrika Mashariki ujanani kwake.

‘’Utakuwa ni wizi wa fadhila na kukosa utu kama wewe Nyerere utaendelea kumfunga jela Bibi Titi kwa yote aliyokufanyia wewe, nchi yako na wapenda haki na usawa wote wa upande huu wa dunia
“Tafadhali sana nakuomba nimetumwa kwako nikiwakilisha watu wa Kenya na wanawake wa nchi hizi mbili umwachie huru Bibi Titi, kama yeye alivyopambana na Wazungu mpaka Kenyatta wa kwetu (Kenya) akatoka jela,’’ Alimaliza mama yule akarudi kwao Kenya.

Akiwa ofisini kwake  Kenya tayari ameshasahau; siku moja akapata habari kwamba kuna mgeni kutoka Tanzania anataka kumwona. Akaagiza apitishwe. Alikuwa ni Waziri wa Mambo ya Nchi za Nje John Samuel Malecela akiwa na ujumbe kutoka kwa Mwalimu: “Nimetumwa nije nikupe habari njema kwamba Nyerere tayari ameshamwacha huru Bibi Titi,”alisema Waziri Malecela.

Mama alijibu, “Kamwambie Nyerere kwamba kwa niaba ya wanawake wa Kenya na watu wa Afrika Mashariki, ninasema ahsante sana, kwa uungwana wake,”alimaliza

Hivyo ndivyo alivyofungwa na kufunguliwa mama yetu aliyerejea tena kuishi maisha ya chini kabisa ya kawaida kule Temeke, Mtaa wa Ngarambe, maana nyumba zake mbili za kisasa pale Upanga alizokuwa akimiliki wakati wa enzi zake za uongozi zilitaifishwa na Azimio la Arusha. Aliwekwa chini ya ulinzi fulani hivi (semi house arrest), maana kutwa alikuwa akikaa nje barazani kwake akiiuza mafuta ya taa kwa kupimia watu rejareja na siku zikawa zinasogea mbele. Rais Mwinyi alipokuja madarakani alimrejeshea mama yule zile nyumba zake mbili pale Upanga, na habari zinasema akapewa na senti mbili tatu kujiendesha maisha yake yaliyobaki.

Tunamwomba Mola ailaze mahala pema peponi roho ya mama yetu huyu—Ameen! Ameen!
0715808864

Saturday, 17 February 2018


Ndugu Msomaji,

Fuatilia hapa In Sha Allah tutajitahidi kuweka mambo yanayosibu nchi yetu toka tupate uhuru mwaka 1961...

Ninaandika kitabu kuhusu siasa za Tanzania na jinsi dini inavyotawala hisia za watawala walio madarakani. Katika sura moja ninaeleza namna Jakaya Mrisho Kikwete alivyoweza kufanya kampeni kwa miaka kumi na hatimae akaweza kuchaguliwa kuwa rais...lakini haikuwa kazi nyepesi kwa mara ya kwanza 1995 alipojaribu juhudi zake zilipata upinzani wa chinichini..

Nakuwekea hapa msomaji yale niliyoandika katika mswada wangu.

Nia ni kuangalia ni kweli Mwalimu Nyerere aliacha taifa lisilo na udini, lenye mshikamano wa kweli na umoja?:

''But before the conference Kikwete went on record to complain that the secretary of the party Dr. Lawrence Mtazama Gama, a Catholic, and hailing from the south like Mkapa was undermining his campaign on religious grounds.  

Nyerere who had earlier and eloquently promised him that he would take care of religious sentiments for Kikwete, was suddenly dead silent.

For a time it seemed as if the party was to engulf into a religious crisis involving its own top leadership. Religion was a sensitive issue and CCM had always maintained that the party did not discriminate its members on religious grounds.

The conflict between Kikwete and Gama was an embarrassment to the party.  In a strange turn of reconciliation effort CCM issued a statement that Gama had apologised to Kikwete. 

It is a pity that Kikwete did not reveal what religious issue became the source of conflict that the party had Gama to apologise.

The thought of Gama apologising to Kikwete was a humiliation to Gama not only because of his seniority but because of other factors...''

Hii ndiyo hali ilikuwapo wakati Kikwete na Mkapa wanaelekea Dodoma kwenye mkutano wa Halmashauri Kuu ya CCM itakaochagua mgombea wa CCM.

Hapa Khalfan Mrisho Kikwete, Muislam alikuwa anakwenda kupambana na Benjamin William Mkapa Mkatoliki mfuasi wa kanisa lenye nguvu kupita kiasi Tanzania...

Fatilia ukarasa huu kwa mengine In Sha Allah...

''Mkapa was forced to pick his campaign committee from people outside the inner circle of the party. 

Two newspapers publishers were in his committee Damian Ruhinda and Jenerali Ulimwengu. 

The special NEC Conference convened to elect one CCM member to stand for presidential candidate elected Jakaya Mrisho Kikwete in the first round with Mkapa coming close second and Msuya was last.

But since he had not commanded an absolute majority voting had to be repeated.

There was tension in the conference hall as CCM delegates voted to choose between Kikwete and Mkapa.

Christians were heard to whisper to each other that they should not again allow a Muslim to govern the country, never again they whispered to each other.

And when Mkapa won hymns were sung.''

Huu ndiyo ukweli wa siasa za Tanzania... dini haichezi mbali.

Lakini ili ndugu mfuatiliaji upate picha halisi ya nini kilikuwa kinafanyika nyuma ya pazia itabidi nimlete mgombea mwingine aliyekuwa mwanachama wa CCM...

Prof. Kighoma Abdallah Ali Malima...

''The difference between Prof. Malima and Kikwete was that, while Kikwete really believed that he was a serious candidate for NyerereProf. Malima knew Kikwete was thrown into the race by the Christian lobby to block him.

The rule of the game was to play a Muslim against a Muslim. But Kikwete was too naive to understand that.

His background had not prepared him to understand the intricacies of the politics of Tanzania as it relates to dealing with Islam and Muslims.

If he had taken some time to think long and hard he would have realised that if experienced people like Malecela, Msuya and Kolimba were not seen as fit to rule the country despite of their long service to the country which span more than three decades how possible could he supersede them and be a better candidate than those old guards?''

Marehemu Malima alikuwa akihadithia mkasa huu wa mkutano wa Dodoma wa kuwafanyia usaili wagombea hakika akinitoa machozi kwa kucheka.

Si kama yale aliyokuwa anahadithia yanachekesha hivyo bali kwa vile mtu unavyoweza kushangaa inakuwaje watu wazima wakachezewa vile na Nyerere na wao wasijijue kama wanachezewa. 

Malima alikuwa akinichekesha pale alipokuwa anasema yeye alipoingia kuhojiwa kamkuta Nyerere yuko ubavuni kwa Mwinyi utadhani wamekaa kiti kimoja.

Ilikuwa lazima Kikwete aletwe kugombea vinginevyo wagombea wote wangekuwa Wakristo ukimtoa marehemu Prof. Malima. Hali ingelikuwa vile ingekuwa lazima Prof. Malima wamchague ama sivyo Waislam wangelikuwa hawamo katika mbio za kwenda Ikulu.

Sasa Nyerere hakuweza kucheza na shilingi chooni. 

Prof. Malima na Mkapa washindane...hakuweza kutabiri matokeo kwani Prof. Malima akipendeza sana kwa umma wa Waislam...sababu za kupendeza huko ni kuwa Prof. Malima allijtolea kuiasa serikali kuwa kuna ubaguzi wa kidini dhidi ya Waislam nchini petu.

Turudi mwanzo tulikoanzia...

Rais Kikwete anasema, ''Mzee Nyerere yule ametuachia Taifa moja, lililoungana, lenye umoja, lenye amani na mshikamano...'' (Mwananchi Ijumaa, Aprili 18, 2014).

Hiyo hapo juu ni picha ya ya nchi yenye amani na mshikamano?

Jibu utakuwanalo wewe msomaji.

Waislam bila kificho wametembea nchi nzima kuwaeleza wananchi kuwa Tanzania inaendeshwa na Mfumo Kristo na Waislam wanabaguliwa toka uhuru upatikane. Kwa kauli hiyo hapo juu ya Rais Kikwete ni kuwa kapuuza kilio cha Waislam.

Kwake yeye hakuna dhulma na Waislam ni waongo kwani wao na Wakristo wote wana fursa sawa. Kanisa linatumia vyombo vya ulinzi kama jeshi lake binafsi. Waislam wanapigwa ndani ya misikiti na kufunguliwa kesi za kubambika.

Kovu la Mwembechai la mwaka 1998 bado halijapona. Waislam wamesingiziwa kuwa ni magaidi na askari wemeingia katika vijiji vyao kuwapiga na kuwaua na misikiti yao kuchomwa moto.

Haya yametokea Kilindi na jambo la kusikitisha vyombo vyote vya habari vimekataa kuandika habari hizi.

Binafsi nimezungumza na vyombo vya habari vya kimataifa na kuwapa picha za video kuonyesha unyama waliofanyiwa Waislam.

Wamekiri kuwa hakika dhulma imetendeka lakini hakuna hata chombo kimoja kilichokuwa na ujasiri wa kufanya kitu.

Majuma mawili yaliyopita Masasi Waislam wameingiliwa msikitini baada ya sala ya Ijumaa na kupigwa kwa kusingiziwa ati wamemtukana Yesu.

Baada ya kipigo hicho wamfunguliwa kesi ya uchochezi. Swali la kujiuliza ni hili kwa nini Waislam hawapelekwi mahakamani ila sisi ni kupigwa kisha ndiyo tunafikishwa mbele ya vyombo vya sheria?

Ndugu msomaji hii ndiyo amani aliyotuachia chembelecho Rais KikweteMzee Nyerere? Hili ndilo taifa moja, lililoungana, lenye umoja, lenye amani na mshikamano? 

Rais Kikwete kipi kinamfanya ajifanye kuwa haujui ukweli?

IDDI S. KIKONG’ONA NINAYEMFAHAMU NA SADIKI S. GOGO 

Nilikutana nae kwa mara ya kwanza mwaka 1992 siku ambayo tarehe siikumbuki lakini ilikuwa ni katika kipindi cha dini. Nilikuwa mgeni shuleni hapo nikiripoti kwa mara ya kwanza nikiwa mwanafunzi wa kidato cha pili Morogoro Secondary School nikitokea shule ya Sekondari Ifakara maarufu kama Machipi. Wakati tukisubiri mwalimu wa dini aingie, aliingia kijana maji ya kunde mfupi, mwembamba, mwenye tabasamu la kuonesha mapenzi makubwa kwa watu anaokutana nao. Baada ya muda niligundua kuwa kijana huyu alikuwa anasoma kidato cha tatu na ndiye aliyekuwa mwalimu wa somo la EDK (Elimu ya Dini ya Kiislamu) shuleni pale maarufu wakati huo kama Maarifa ya Uislamu. Alijitambulisha mara baada ya kuona kuwa kuna sura mpya darasani. Nikamfahamu kwa mara ya kwanza Iddi Suleiman Kikong’ona (The man of Decision). Mada ya siku hiyo ilikuwa uchambuzi juu ya dini ipi ni stahiki kwa mwanadamu kuifuata. Namna alivyowasilisha mada ile ilinivutia kiasi cha kuonesha umakini na hamasa kubwa ya kutaka kujua zaidi. Alitoa mifano na hoja zilizomtesheleza kila mmoja kwa umakini, umahiri na kujiamini sana. Toka siku hiyo nikatamani sana niwe kama yeye. 

Sikujua niataanzaje. Hata hivyo kumbe alikuwa pia kwenye kazi ya kutafuta vijana makini na kuwaunganisha kwenye Darasa Duara la vijana lililokuwa likiendelea mjini Morogoro yakijumuisha madarasa ya watu wazima, vijana na wanafunzi. Baada ya kipindi aliniita na kuniuliza nilikotoka na historia yangu kwa ujumla. Kwa bahati nzuri nami niliona kama nimeokota dodo kwenye muarubaini. Kwani wakati huo nami ndio kwanza nilikuwa katika shauku kubwa ya kusoma kuhusu Uislamu. Kiko akanishauri kujiunga na Elimu ya Kiislamu Kwa Njia ya Posta iliyokuwa ikitolewa na IPC. Nilikuwa mwepesi kumaliza juzuu moja hata nyingine hali iliyomshawishi kujenga ukaribu nami na kunikaribisha nyumbani kwao Mtoni Street. Kwa miaka mingi baadae tuliishi kwao tukisoma pamoja na vijana wengine huku tukiwa na program mbalimbali za usomaji wa Qur an, hadithi na vitabu vingine. Nyumbani kwao kulikuwa ni kambi ya masomo mbalimbali kwa vijana wengi wenye maadili na mwelekeo wa kidini. Kutokana na juhudi na hamasa niliyokuwa nayo, Bro Kiko haraka akanishauri kuanza kufundisha kidato cha kwanza. Pamoja na kuwa nilikuwa na shaka Bro Kiko alinitia moyo sana na kwa vile alikuwa mwalimu mzuri, mshauri na mtu anayependa kutekeleza falsafa ya kujifunza kwa kutenda. 

Nilimudu na kunikutanisha na watu ambao kimsingi walikuwa ni ''Role Models,'' kwa kweli. Udugu wa Kiislamu waliokuwa nao wakati huo ulinitia hamasa na kuona kweli Uislamu ni dini ya haki na ni stahiki kufuatwa na wanadamu. Mafundisho niliyokuwa nikiyapata kupitia EKP niliyaona waziwazi kwenye maisha ya hawa brothers mtaani. Ukaribu na urafiki wetu na Brother Kiko uliongezeka na kuwa udugu baada ya kushiriki Tamasha la Pili la Ujenzi wa Shule ya Kiislamu Kirinjiko mwaka 1994, tukiwa vijana wadogo kuliko wote waliowawakilisha wanaharakati wa Morogoro kwenye tamasha hili kubwa ambapo binafsi kwa mara ya kwanza nilipata nafasi ya kukutana na Prof Hamza Njozi wakati huo akiwa ni Dokta. Brother Ilunga Kapungu na Jabiri Koosa, Mwalimu Mushi, Sheikh Mohamed Kassim, Imamu Suleiman (Allah amrehemu), Mzee Salilu na wengine wengi, orodha ni ndefu. Namshukuru Brother Kiko kwa kunitetea kuwepo kwenye msafara mimi na yeye kwa vile wakubwa walikuwa na wasiwasi nami kuwa ni mgeni sana katika harakati. Kwa umakini mkubwa Brother Kiko aliwasilisha ripoti ya Harakati za Kiislamu Mkoani Morogoro akieleza shughuli zinazofanyika kuwazindua Waislamu mashuleni, makazini, mitaani madarasa duara maalum ya kazi n.k mjini Morogoro. 

Kila mmoja hakuamini kama kijana mwenye umbo dogo na mwonekano dhaifu angeweza kutoa ripoti ile iliyosheheni mambo yanayogusa kila nyanja ikiwa ni pamoja na ushiriki wa Waislamu kisiasa na kiuchumi. Mwaka 1995 ulikuwa ni mwaka wa uchaguzi Bro Kiko alikuwa anataraji kufanya Mtihani wa Taifa lakini alionesha ujasiri mkubwa katika ushiriki wake kama mtu mzima akituunganisha vijana wa Kiislamu kushiriki siasa na mambo ya kijamii. Baada ya mitihani alifaulu kwenda Pugu Sekondari katika mchepuo wa sayansi PCB. Wakati huo pia Ubungo Islamic kwa mara ya kwanza ndio ilikuwa inatoa kidato cha nne na iliazimiwa kuanzisha kidato cha tano. Kutokana na Mapenzi yake kwa dini yake na harakati kwa ujumla aliamua kuacha kwenda Pugu na badala yake kwenda Ubungo Islamic wakiwa ni wanafunzi wa mwanzo wa kidato cha tano. Kwa vile shule ndiyo ilikuwa inaanza hakukua na michepuo ya sayansi, hivyo alilazimika kusoma EGM badala ya PCB. Katika kipindi chote Bro Kiko alikuwa ni Kiongozi (Amir) wa wanafunzi darasani kwao kutokana na uwezo wa uongozi na kujitambua. Kila mmoja aliyekutana naye alihisi kitu cha ziada alichokuwa nacho Bro Kiko. Kama si subra, uvumilivu, ukweli, uadilifu na mapenzi kwa kila mmoja basi itakuwa ni mtazamo wake wa kutopenda kufuata vitu kibubusa bila ya kuwa na hoja. Baada ya kumaliza kidato cha tano alibaki Ubungo Islamic kwa ajili ya kusoma Diploma ya Ualimu katika masomo ya Jiografia na Hesabu. Alimaliza na kufaulu vizuri. Alikuwa mwalimu na mpenzi mkubwa wa Hesabu. Wakati Kirinjiko inaanza Brother Kiko aliungana na wenzake wengine kama akina Mnyero Janja, Saidi Ally, Swahiba wake Musa Saidi Musa na wengine kwenda kuanzisha shule kidato cha kwanza Kirinjiko. Walifanya kazi hiyo kwa moyo mmoja na mapenzi makubwa. Katika Kirinjiko ya leo kuna mchango wake mkubwa (Allah SW amkubalie ibada yake hii), Amiin. 

Marehemu aliwahi pia kuwa Mratibu wa IPC na EKP na baadae kushiriki shughuli za kuboresha vitabu vya maarifa ya Uislamu kama mtaalamu wa Typesetting na Graphics, utaalamu ambao alianza kujifunza taratibu mwenyewe na baadae kupata utaalamu zaidi toka kwa mtu aliyekuwa akimuheshimu sana Brother Kati ka Batembo. Brother Kiko alikuwa miongoni mwa waandishi wakubwa wa makala gazeti la Annur. Mfasiri wa makala alizokuwa akipewa na mwalimu wake Mhariri wa Annur wakati huo Brother Omar Msangi. Brother Kiko alikuwa ni mtunzi mzuri wa mashairi. Mashairi yake ni ya kipekee sana (unique) mafupi, yenye misamiati mingi na yenye ujumbe murua. Baada ya kufanya kazi IPC miaka kadhaa alibadilisha upepo na kujiunga na Taasisi ya Munadhwamat Al Daawa al Islamiya taasisi ambayo alidumu nayo mpaka mwisho wa uhai wake kwa miaka isiyopungua tisa. Hapa alifanya kazi mbalimbali za kuhariri, na kufanya typsetting na graphics za vitabu mbalimbali kama vile tafsiri ya Ibn Kathiir, Al Luulu wal Marjaan, Ar Rahiiq al Makhtoum, Njia za Kujikinga na Zinaa, Mwongozo wa Daawah nk. Si chini ya vitabu 30 alishiriki kuvifanyia kazi moja ama nyingine. Kazi yake ya mwisho ilikuwa ni Kitabu cha Malezi katika Uislamu ambacho kimetolewa na IIIT ya USA. Historia ya Bro Kiko haiwezi kukamilika bila kutaja mchango wa Bro Kifea aliyekuwa mwalimu wake wa kwanza wa dini baada ya ile aliyoipata madrasa kwa Sheikh Dadi, Allah sw amlipe kila la kheri kwani alimpa mwelekeo mzuri wa dini na kumfanya awe kijana makini. Jambo hili silisemi mimi bali mwenyewe siku zote enzi ya uhai wake na hata muda mchache kabla ya kurejea kwa Mola wake aliniomba nimtafute Brother Kifea atoe shukran zake kwa kumfanya kuwa kijana makini. Sheikh Mohammed Qassim, Brother Omar Msangi, Prof Hamza Njozi ni walimu wake aliowapenda sana na kuwakumbuka muda wote. 

Mambo ya Kujifunza katika maisha ya Bro Kiko: 
  1. MAMBO YA BINAFSI Imani: Mwenyezi Mungu ni mjuzi zaidi lakini imani ya bro Kiko juu ya uwepo wa Allah sw ni ya hali ya juu. Msimamo wake siku zote ulikuwa ni kuwa yeye atakufa katika saa na dakika aliyopanga Allah sw na si vinginevyo. Hili ni jambo la kuwa na yakini nalo. 
  2. Tabia yake: Kiko alikuwa Mkweli kwa kiasi kikubwa, muadilifu na mpenda amani na utulivu muda wote wa maisha yake. Moja ya mambo aliyopenda kunihusia ni kujihusisha kusuluhisha migogoro kwa kurejea kauli Bro Kiko alikuwa anapenda sana kujifunza mambo mapya kila siku ndio maana alikuwa akitembea na kitabu na kompyuta muda wote wa maisha yake. Hili ni jema. 
  3. Alikuwa na mapenzi makubwa na Qur an. Kiasi ambacho muda mwingi wa mazungumzo yake alirejea Qur' an hata katika jambo dogo kiasi gani ambalo usingedhani kama waweza pata ushahidi au ufafanuzi wake kwa kutumia Quran. Nilivyomfahamu hakuwa na kawaida ya kusoma Qur an wakati wa Ramadhani au katika miezi na masiku maalum tu. Bali Alisoma Quran wakati wote wa maisha yake. Jambo hili lilimfanya awe mtu tofauti sana. Hili si la kuliacha litupite 
  4. Alikuwa na mapenzi makubwa na Watoto. Akifika nyumbani kwako hata ikiwa ni mara ya kwanza muda mchache kama kuna watoto atakuwa rafiki yao mpaka utashangaa. Waliosafiri na Kiko kwenda sehemu mbalimbali watathibitisha hili kila mahali alipokwenda hata mikoani alikuwa na marafiki watoto, akiwapiga picha, kuwasomea Qur an na kuwawekea katuni nzuri toka kwenye kompyuta yake. Hili ni zuri ndugu zangu tulichukue Benki yake ilikuwa ni watu.
  5. Alikuwa na mapenzi makubwa ya kusaidia watu kutoka moyoni kwake. Ukipata bahati ya kuongozana na Kiko akiwa na pesa utashangaa kila anayekutana naye mwenye uhitaji alimsaidia bila kuhoji au kuwa na shaka. Falsafa yake ilikuwa ikiwa utatoa unaweka akiba mbele ya Allah (SW) na mara kwa mara alinieleza kuwa kutoa ni jambo kubwa kiasi ambacho hata waliokufa wakipewa muda mchache kurudi duniani jambo rahisi na muhimu kwao litakuwa kutoa swadaka kama inavyosema Qur an. Alitoa kwa siri na kwa dhahiri na pia alishawishi watu wengine kufanya jambo hili. Tuombe dua maalum ikiwa bado tuna uzito wa kulichukuwa hili. 
  6. Aliwajibika sana kwa Madeni yake: Brother Kiko alikuwa akiogopa kuondoka akiacha madeni kwa kiwango cha hali ya juu sana. Kabla ya kufanya chochote mara apatapo mshahara wake anachofanya kwanza ni kuhakikisha hana deni. Hali hii ilimpa faida nyingi kwanza watu walimheshimu sana mtaani kwake, kazini na hata madukani kwa wauza vyakula. Alipenda kutowakwaza waliomuamini. Siku chache kabla ya kufariki kwake alitumiwa pesa toka MUM kama sehemu ya malipo ya kazi alizokuwa akizifanya kwa taasisi hiyo. Pesa hizo alizitumia kulipa madeni madogo madogo aliyokuwa akidaiwa. Lakini alibaki na deni moja la sh. 600,000 ambalo alikuwa akidaiwa na mmoja wa ndugu zetu katika imani. Jambo hili lilimshughulisha sana kiasi ambacho kila nilipokwenda kumjulia hali cha kwanza aliniuliza nini cha kufanya ili ndugu yetu huyu avumilie na kulipwa baadae. Akanituma niende kuongea nae. Nilimtafuta mahali ambapo anapatikana mara kwa mara na kuongea nae Alhamdulillah. Nikajifunza kitu toka kwa ndugu yetu huyu “Wema wako wengi”. Kwanza alitoa kauli ya kumsamehe Sheikh Kiko deni lote. Nilivyokuwa namjua Bro Kiko jambo hili lingemsononesha zaidi. Nikamwomba alipunguze na kumwomba amwongezee muda wa kulipa akakubali, nami nilimfikishia taarifa hiyo Bro Kiko. Kwa kweli kwa siku hiyo pamoja na uchovu wa kuumwa alitoka nje akiwa mchangamfu na mwenye nguvu. Ndugu yetu huyu Allah atamlipa. Amesamehe deni hili mara tu aliposikia Kiko karejea kwa Mola wake. Tunamuomba Allah (s.w) atufanye wenye kujali madeni yetu na pia tuwe wenye kusameheana madeni pindi unapoona kwa dhati nduguyo kakwama pamoja na kuwa na niya thabiti na mwelekeo wa kulipa deni lake. Kusamehe madeni Kusamehe madeni ilikuwa ni miongoni mwa tabia yake hasa pale alipoona nduguye ana niya ya kulipa ila ametingwa. 
  7. MAMBO YA KIJAMII Kufanya kazi kwa Timu Tanzia hii inaonesha Kiko alijali sana kufanya kazi kwa timu, kuandaa watu kwa kuongea na vijana na pia umuhimu wa kudumisha udugu wa Kiislamu ili kuvutia wale tunaowataka wawe Waislamu umuhimu wa Madarasa Duara, muhimu wa kuwa na ''circles,'' za fikra na kuwafuata vijana mashuleni, kuna akina Iddi wengi tunawakosa kwa kutokwenda kuongea nao. Sote tujikumbushe jukumu hili muhimu. Ukitoa hupotezi Kiko hakutangulia mbele ya haki kwa kuwa alikosa matibabu mazuri, pesa za kununulia dawa na hata chakula kizuri. Hivi vyote vilipatikana katika namna ya ajabu, majirani Waislamu kwa Wakristo, wote walikuwa na shauku ya kuokoa maisha yake. Hii ni kwa kuwa alikuwa mtoaji na aliwekeza kwenye jamii. Alisaidia watu na kuishi na watu vizuri. Japo hakuacha cha maana sana katika vitu, Kiko ameacha hazina kubwa watu aliowasaidia kwa namna moja ama nyingine. Alirejea kwa mola wake kwa kuwa muda wake wa kuishi hapa duniani ulikuwa umekwisha. Bro Kiko kama wanadamu wengine si mkamilifu kwa kila jambo. Hayo tunamwachia Allah (SW) Nasi wajibu wetu ni kumwombea maghfira na msamaha kwa pale alipokosea. Namuomba Allah (s.w) atusamehe makosa yetu sote na atujaalie tuwe ni miongoni mwa waja wema. Tukumbuke ya msingi kwa ajili ya akhera yetu. 

Thursday, 15 February 2018


Ndugu Msomaji,

Fuatilia hapa In Sha Allah tutajitahidi kuweka mambo yanayosibu nchi yetu toka tupate uhuru mwaka 1961...

Ninaandika kitabu kuhusu siasa za Tanzania na jinsi dini inavyotawala hisia za watawala walio madarakani. Katika sura moja ninaeleza namna Jakaya Mrisho Kikwete alivyoweza kufanya kampeni kwa miaka kumi na hatimae akaweza kuchaguliwa kuwa rais...lakini haikuwa kazi nyepesi kwa mara ya kwanza 1995 alipojaribu juhudi zake zilipata upinzani wa chinichini..

Nakuwekea hapa msomaji yale niliyoandika katika mswada wangu.

Nia ni kuangalia ni kweli Mwalimu Nyerere aliacha taifa lisilo na udini, lenye mshikamano wa kweli na umoja?:

''But before the conference Kikwete went on record to complain that the secretary of the party Dr. Lawrence Mtazama Gama, a Catholic, and hailing from the south like Mkapa was undermining his campaign on religious grounds.  

Nyerere who had earlier and eloquently promised him that he would take care of religious sentiments for Kikwete, was suddenly dead silent.

For a time it seemed as if the party was to engulf into a religious crisis involving its own top leadership. Religion was a sensitive issue and CCM had always maintained that the party did not discriminate its members on religious grounds.

The conflict between Kikwete and Gama was an embarrassment to the party.  In a strange turn of reconciliation effort CCM issued a statement that Gama had apologised to Kikwete. 

It is a pity that Kikwete did not reveal what religious issue became the source of conflict that the party had Gama to apologise.

The thought of Gama apologising to Kikwete was a humiliation to Gama not only because of his seniority but because of other factors...''

Hii ndiyo hali ilikuwapo wakati Kikwete na Mkapa wanaelekea Dodoma kwenye mkutano wa Halmashauri Kuu ya CCM itakaochagua mgombea wa CCM.

Hapa Khalfan Mrisho Kikwete, Muislam alikuwa anakwenda kupambana na Benjamin William Mkapa Mkatoliki mfuasi wa kanisa lenye nguvu kupita kiasi Tanzania...

Fatilia ukarasa huu kwa mengine In Sha Allah...

''Mkapa was forced to pick his campaign committee from people outside the inner circle of the party. 

Two newspapers publishers were in his committee Damian Ruhinda and Jenerali Ulimwengu. 

The special NEC Conference convened to elect one CCM member to stand for presidential candidate elected Jakaya Mrisho Kikwete in the first round with Mkapa coming close second and Msuya was last.

But since he had not commanded an absolute majority voting had to be repeated.

There was tension in the conference hall as CCM delegates voted to choose between Kikwete and Mkapa.

Christians were heard to whisper to each other that they should not again allow a Muslim to govern the country, never again they whispered to each other.

And when Mkapa won hymns were sung.''

Huu ndiyo ukweli wa siasa za Tanzania... dini haichezi mbali.

Lakini ili ndugu mfuatiliaji upate picha halisi ya nini kilikuwa kinafanyika nyuma ya pazia itabidi nimlete mgombea mwingine aliyekuwa mwanachama wa CCM...

Prof. Kighoma Abdallah Ali Malima...

''The difference between Prof. Malima and Kikwete was that, while Kikwete really believed that he was a serious candidate for NyerereProf. Malima knew Kikwete was thrown into the race by the Christian lobby to block him.

The rule of the game was to play a Muslim against a Muslim. But Kikwete was too naive to understand that.

His background had not prepared him to understand the intricacies of the politics of Tanzania as it relates to dealing with Islam and Muslims.

If he had taken some time to think long and hard he would have realised that if experienced people like Malecela, Msuya and Kolimba were not seen as fit to rule the country despite of their long service to the country which span more than three decades how possible could he supersede them and be a better candidate than those old guards?''

Marehemu Malima alikuwa akihadithia mkasa huu wa mkutano wa Dodoma wa kuwafanyia usaili wagombea hakika akinitoa machozi kwa kucheka.

Si kama yale aliyokuwa anahadithia yanachekesha hivyo bali kwa vile mtu unavyoweza kushangaa inakuwaje watu wazima wakachezewa vile na Nyerere na wao wasijijue kama wanachezewa. 

Malima alikuwa akinichekesha pale alipokuwa anasema yeye alipoingia kuhojiwa kamkuta Nyerere yuko ubavuni kwa Mwinyi utadhani wamekaa kiti kimoja.

Ilikuwa lazima Kikwete aletwe kugombea vinginevyo wagombea wote wangekuwa Wakristo ukimtoa marehemu Prof. Malima. Hali ingelikuwa vile ingekuwa lazima Prof. Malima wamchague ama sivyo Waislam wangelikuwa hawamo katika mbio za kwenda Ikulu.

Sasa Nyerere hakuweza kucheza na shilingi chooni. 

Prof. Malima na Mkapa washindane...hakuweza kutabiri matokeo kwani Prof. Malima akipendeza sana kwa umma wa Waislam...sababu za kupendeza huko ni kuwa Prof. Malima allijtolea kuiasa serikali kuwa kuna ubaguzi wa kidini dhidi ya Waislam nchini petu.

Turudi mwanzo tulikoanzia...

Rais Kikwete anasema, ''Mzee Nyerere yule ametuachia Taifa moja, lililoungana, lenye umoja, lenye amani na mshikamano...'' (Mwananchi Ijumaa, Aprili 18, 2014).

Hiyo hapo juu ni picha ya ya nchi yenye amani na mshikamano?

Jibu utakuwanalo wewe msomaji.

Waislam bila kificho wametembea nchi nzima kuwaeleza wananchi kuwa Tanzania inaendeshwa na Mfumo Kristo na Waislam wanabaguliwa toka uhuru upatikane. Kwa kauli hiyo hapo juu ya Rais Kikwete ni kuwa kapuuza kilio cha Waislam.

Kwake yeye hakuna dhulma na Waislam ni waongo kwani wao na Wakristo wote wana fursa sawa. Kanisa linatumia vyombo vya ulinzi kama jeshi lake binafsi. Waislam wanapigwa ndani ya misikiti na kufunguliwa kesi za kubambika.

Kovu la Mwembechai la mwaka 1998 bado halijapona. Waislam wamesingiziwa kuwa ni magaidi na askari wemeingia katika vijiji vyao kuwapiga na kuwaua na misikiti yao kuchomwa moto.

Haya yametokea Kilindi na jambo la kusikitisha vyombo vyote vya habari vimekataa kuandika habari hizi.

Binafsi nimezungumza na vyombo vya habari vya kimataifa na kuwapa picha za video kuonyesha unyama waliofanyiwa Waislam.

Wamekiri kuwa hakika dhulma imetendeka lakini hakuna hata chombo kimoja kilichokuwa na ujasiri wa kufanya kitu.

Majuma mawili yaliyopita Masasi Waislam wameingiliwa msikitini baada ya sala ya Ijumaa na kupigwa kwa kusingiziwa ati wamemtukana Yesu.

Baada ya kipigo hicho wamfunguliwa kesi ya uchochezi. Swali la kujiuliza ni hili kwa nini Waislam hawapelekwi mahakamani ila sisi ni kupigwa kisha ndiyo tunafikishwa mbele ya vyombo vya sheria?

Ndugu msomaji hii ndiyo amani aliyotuachia chembelecho Rais KikweteMzee Nyerere? Hili ndilo taifa moja, lililoungana, lenye umoja, lenye amani na mshikamano? 

Rais Kikwete kipi kinamfanya ajifanye kuwa haujui ukweli?