Saturday, 20 January 2018


Mzizima na Watu Wake
Mzee Mwinjuma Mwinyikambi
Na Alhaji Abdallah Tambaza

Kushoto: Mwinjuma Mwinyikambi, Max Mbwana Julius Nyerere na Mshume Kiyate Uchaguzi Mkuu wa Rais 1962

KAMWE huwezi kuwa umeikamilisha kuiandika vizuri historia ya nchi yetu kama utashindwa  kuutambua mchango wa Mzee Mwinjuma Mwinyikambi, alioutoa kabla na baada ya kupatikana kwa uhuru wa Tanganyika kutoka katika madhila ya minyororo ya ukoloni.  

Mzee Mwinyikambi aliyeishi maeneo ya Kinondoni, jijini Dar es Salaam, alishirikiana vyema na waasisi wengine wa taifa hili - wale wa mwanzoni kabisa - wakaanzisha harakati za kumkomboa Mwafrika kutoka makuchani mwa watawala wa Kizungu waliokuwa wametutupa sisi weusi nchini mwetu, kwenye daraja la mwisho katika utoaji huduma kama vile makazi, elimu, afya na ajira.

Bahati mbaya sana historia yetu bado haijaelezwa ipasavyo ili  iweze kumfanya mwananchi wa leo apate hisia; nini hasa kiliwasukuma wazee wetu huko nyuma hata wakaamua kupambana na Mzungu Mwingereza, aliyekuwa na nyenzo na uwezo mkubwa sana duniani (majeshi ya kivita kwenye nchi mbalimbali, na sauti kubwa kwenye Umoja wa Mataifa) mpaka akasalimu amri na kutupatia nchi yetu.

Kutawaliwa katika nchi hii, maana yake ilikuwa ni kwamba, wazawa au wazalendo hatukuheshimika kabisa kama watu na hivyo kutakiwa kuishi chini ya Wazungu (daraja la kwanza); Wahindi (daraja la pili); Waarabu (daraja la tatu); na mwisho ni sisi tukawa tupo tupo tu huko mkiani. 
Hapa kwetu Dar, maeneo ya kuishi yalitengwa kwamba Wazungu wao wataishi Oysterbay (sasa kunaitwa Masaki), nyumba zao zikiwa zenye kupendeza, mbele ni mandhari ya Bahari ya Hindi na barabara zote zikiwa na lami. Huko, mtu mweusi hukutakiwa kuonekana unatembea hivi hivi; ila uwe mtumishi (mpishi, dobi, au mtunza bustani) wa ndani majumbani humo.

Wahindi, wao waliletwa makhsusi kutoka kwao India kuja kuwasaidia Wazungu katika kutawala. Kazi zote za ofisini zenye kuhitaji elimu zilifanywa na Wahindi - hali hiyo iliwafanya wawe na kiburi na ubaguzi kama wakoloni wenyewe.

Wao walipewa maeneo ya Upanga na Kisutu Uhindini kabla hujafika kule mjini maeneo ya Posta.
Nyumba zao zilikuwa za gorofa tupu pale Upanga na Uhindini, hasa wakihofia usalama wao kutoka watu weusi. Waafrika hawakuruhusiwa kuishi huko hata kama walikuwa na uwezo wa kumudu gharama zake.

Kisheria tulitakiwa kuonekana maeneo ya Wahindi kwa sababu maalumu kama vile kupeleka huduma za kibiashara au uwe mtumishi wa ndani; na inapotimu saa 12 jioni isikukute kwa mfano uko maeneo ya Mtaa wa Jamhuri (Ring Street)  au Libya unaelekea mbele - utakamatwa na kuulizwa,’’We! Unakwenda wapi!’’

Hizo biashara za mbogamboga na matunda utakazopeleka huruhusiwi kuzipeleka juu gorofani bali zitavutwa na kamba kikapuni ziende juu na pesa kutiwa humo au udondoshewe chini uondoke zako ‘mshenzi mmoja’ -  wenyewe wakitwita ‘golo’.

Sisi wenyeji tulitakiwa tukae ‘ovyo ovyo tu’ maeneo ya Kisutu, Gerezani, Mission Quarters, Kariakoo, Ilala, Buguruni na Magomeni kwenye nyumba ambazo zilikuwa duni kwelikweli.

Kwa mfano, pamoja na umaarufu wake, eneo lote la Kariakoo halikuwa na nyumba hata moja ya matofali. Nyumba zilijengwa kwa miti na udongo, na kuezekwa makuti na madebe kwa wenye uwezo kidogo. Hakukuwa na nyumba hata moja yenye mabati (hata ya geji ya chini) na matofali kama ambavyo tunaishi sasa.

Umeme hatukuwa nao; ni vibatari na taa za chemli kwa wenye uwezo kidogo. Vyoo vyetu ni vya shimo na juu viwazi; mlangoni ni gunia au kimkeka kibovu - mji mzima.

Nyumba hizo zilikuwa na vidirisha vidogo kama matundu ya ndege hivi. Upepo haupiti kwa nafasi na mbu ni halali yako. Msomaji, hii sio natia chumvi bali hali Kariakoo ilikuwa hivyo.

Nyumba za kwanza za gorofa kujengwa Kariakoo kabla uhuru ni ile iliyo mkabala na Msimbazi Polisi iliyojengwa na Hakimu maarufu wakati huo Mzee Said Chaurembo, na nyengine iko pale mtaa wa Nyamwezi kona na Mtaa wa Faru, iliyojengwa na Hakimu mwengine Nassor Kiruka (sasa inamilikiwa na familia ya Marehemu Mzee Yussuf Masha). Nyuma hii ilikuja ikawa ofisi ya African National Congress chama cha Zuberi Mtemvu.

Kwenye Elimu na Afya; huko ndio usiseme kabisa. Ulikuwa ni ubaguzi mtupu. Amini usiamini msomaji, lakini Dar es Salaam nzima kulikuwa na shule moja tu ya msingi iliyopo pale Mchikichini mpaka leo. Masomo hapo mwisho ni darasa la nne ili wapatikane watu wachache waweze kusaidia katika kuhesabu magunia na mizigo bandarini na kwenye magodauni kule Pugu Road na  Chang’ombe. Basi kama nafasi zimejaa itakubidi usubiri mwakani tena.

Mtoto akifaulu pale Mchikichini, huhamia shule ya kati Kitchwele (sasa Uhuru Mchanganyiko) na kusoma mpaka darasa la nane.

Haikujengwa shule nyingine tena kwa ajili ya mtu mweusi mpaka pale mwaka 1957 ilipofunguliwa Mnazi Mmoja Primary School kwa heshima ya Binti Mfalme Princess Margareth, alipotembelea nchini.

Hakukuwa na sekondari hata moja jijini hapa kwa ajili ya Waafrika. Waafrika wachache sana waliotakiwa, walipelekwa Mzumbe na Tabora kwenda kusoma mpaka darasa la 10 tu. Hakukuwa na chuo kikuu wala chuo cha namna hiyo - labda unesi na ualimu.

Wakati hali ikiwa hivyo kwetu, Wahindi kila kabila, walitengewa shule zao. Pale yalipo Makuu ya Jeshi Upanga ile ilikuwa Shule ya Msingi Upanga (kwa Wahindi tu); ilikuwapo ya Ismailia H.H. The Aga Khan; Mtendeni, Kisarawe, Anjuman na Sikh kwa ajili ya Masingasinga pale Mnazi Mmoja mkabala na Uwanja wa michezo wa Jakaya Kikwete.

Msomaji Dar es Salaam yote haikuwa na shule ya sekondari hata moja kwa Waafrika. Wahindi, pamoja na walizojenga wenyewe, lakini serikali pia iliwajengea za ziada kwa gharama za nchi. Mfano Shule ya Jangwani Girls, ilikuwa ya serikali ikijulikana kama Government Asian Girls Secondary School; na Azania ilikuwa ya serikali wakisoma watoto wa Kihindi wanaume (Government Asian Boys Secondary School).  St. Xavir’s Secondary, ni ile Kibasila ya sasa. Hii ilijengwa na Kanisa Katoliki kwa ajili ya watoto wa Kigoa ambao ni Wakatoliki na Wazungu wakawa wanasoma pale Saint Joseph’s Convent, Forodhani wakichanganyika na Magoa pia.

Katika Afya hali ndio usiseme. Hakukuwa na hospitali ya kulaza kama vile Muhimbili ya sasa. Kilikuwapo kijihospitali kidogo kilichojengwa na mkazi wa Bagamoyo, Sewa Haji aliyejitolea kusaidia masikini watu pale karibu na Kituo cha Polisi kati jijini. Sasa jiulize watu walikuwa wakijifungulia wapi; ni nyumbani na ukizidiwa ni kufa tu mama na mtoto! Vifo vilikuwa vingi sana na katika umri mdogo kabisa.

Nchi nzima hakukuwa na mtu anaitwa Dk au professa wa uchumi, biashara, au wa tiba. Tulikuwa na wadunga sindano tu ambao tukiwaita madaktari kwa ubwege wetu.

Hali kama hiyo iliwasononesha sana wazee akina Mwinjuma Mwinyikambi wakajitolea mali zao na kuhatarisha maisha yao mbele ya Mzungu ili waunde chama cha kuleta mageuzi hapa. Mzee Mwinyikambi alimiliki majumba jijini na shamba lote lile kubwa unaloliona kuanzia barabara ya Kawawa mpaka Kijitonyama hivi lilikuwa la kwake.

Alikuwamo katika AA, TAA na baadaye TANU na wenziwe wakiwa kama vile chama ni mali yao na Nyerere ni karani mfanyakazi tu.

Ndivyo ilivyokuwa hivyo, kwa sababu katika kipindi hicho Nyerere alikuwa anaripoti na kupokea maelekezo kutoka kwa kundi lile la wafadhili wa chama pale mwanzoni. Hawa ndio waliokuwa wakitoa pesa zote za uendeshaji maana mwanzoni chama hakikuwa na watu wengi hivyo. Wapo waliojitolea nyumba zao kuwa ofisi za chama; wapo waliouza nyumba zao na kupeleka pesa kwenye ukombozi n.k.

Sasa msomaji ngoja nikwambie Mzee Mwinyikambi alifanya nini kwa furaha yake pale uhuru ulipopatikana:

“Shamba langu lote nalitoa kwa chama cha ‘tano’ (Tanu ilitamkwa Tano wakati huo) kama zawadi ili zijengwe nyumba za kisasa wapate kujipongeza na kuishi vizuri watu wetu,” alisema mzee Mwinjuma kwa furaha.’’

Kufanya kwake hivyo kuliiondolea familia yake haki ya urithi mkubwa sana ambao leo pengine wangekuwa matajiri wakubwa.

Sasa tujiulize ni nani hasa katika sisi watu wa kileo tunaweza kujitolea kwa kiwango hiki? Je, mzee huyu na wenziwe wengine hawastahili kuenziwa na kutajwa ndani ya historia yetu?

Hebu tuzinduke, tuache jeuri na wizi wa fadhila kwa kulazimisha historia kuanzia na kumalizikia ujio wa hayati Mwalimu Julius Nyerere peke yake kwani katu kidole kimoja hakivunji chawa!

Simu: 0715 808 864
atambaza@yahoo.com

Friday, 19 January 2018

Comic image of Tanzania's president Julius Nyerere celebrating independence with others.



Mwezi Julai 2017 nilifanyiwa mahojiano na Hawa Bihoga wa Sauti ya Ujeruamni (DW)

kuhusu Baba wa Taifa Mwalimu Julius Kambarage Nyerere.





Julius Nyerere: Tanzania's philosophical teacher and president


Watch video01:31

Julius Nyerere: Tanzania's founding father

In 1922, in what was then the British colony of Tanganyika, a chief of the Zanaki people in Butiama got a son and named him Kambarage after the rain-spirit. This boy would soon rise to fame, carrying the dreams and hopes of the country. He would later influence the entire continent. 
After training as a teacher in neighboring Uganda, Nyerere taught for several years. Even later in his life, Nyerere was respectfully addressed as "Mwalimu", meaning "teacher" in Kiswahili. In 1949, he gained a scholarship to study in Scotland — the first Tanganyikan ever to study at a British university. In the country of the colonialists, he was increasingly drawn to politics — a path he continued on his return home.
To help build peace, national unity and cohesion, Nyerere encouraged the use of Kiswahili as the national language, rather than English. But probably Nyerere's biggest legacy is his policy of African socialism based on cooperative agriculture, called "Ujamaa", which is named after the Kiswahili word for familyhood. To implement Ujamaa, people relocated into village collectives. The policy met with increasing resistance, and eventually Nyerere introduced forced relocations and collectivization. By the 1980s, Tanzania's agricultural production plumetted and the concept of Ujamaa was dropped.
Nevertheless, Tanzanians remember Nyerere as a leader untainted by corruption or personal scandals, as explained by Tanzanian historian Said Mohammed. "In my research, whoever you ask will tell you, Mwalimu was special. He was incorruptible. Money and wealth did not matter to him."
More stories will follow soon. 
DW's African Roots series is produced in cooperation with the Gerda Henkel Foundation.

Monday, 15 January 2018


Take time to READ
Anaandika mkulima wa bamia. #YerickoNyerere
Tusipoandika historia yetu tusilaumu tukiandikiwa, Mapinduzi ya Zanzibar 1964.

...................................................................
Taifa la Zanzibar limekulia na kudumaa katika uongo, ulaghai, ghiriba, vitisho na mauaji kwa zaidi ya nusu karne. Vizazi vimelishwa uongo wa uhalisia wa mapinduzi, Sababu za Mapinduzi na wanamapinduzi halisi wa Zanzibar bila sababu za msingi, lakini kwa maslahi ya watawala wa Zanzibar kwa msaada wa watawala wa Tanganyika leo Tanzania.

Ifahamike na kueleweka kuwa bendera ya Taifa huru la Zanzibar ilipeperushwa tarehe 12 Disemba 1963. Na huu ndio uhalisia wa uhuru wa Zanzibar nje ya mapinduzi ya John Okello na Julius Nyerere na kisha Sheikh Abeid Karume kuvishwa taji la ushindi wa mezani chini ya mkono wa Julius Nyerere.

Wanamapinduzi halisi wametupwa, hawatajwi wala kukumbukwa popote na zaidi wengi wamefutwa usoni padunia. Wamevishwa wengine taji la mapinduzi ilihali hawakujua hata kilichotokea usiku wa tarehe 12 Januari 1964. Karume huyu Abeid hakujua hata mapinduzi hayo yaliandaliweje na nini kilitokea bali aliyajua mapinduzi yao (ASP) yaliyokuwa yakiratibiwa Dar es Salaam huku Mwalimu akiwalaghai kuwa yupo nao ilihali nyuma ya pazia alikuwa kiungo muhimu wa John Okello kupitia njia ya Kipumbwi kule Tanga. Ilikuwa ni mbinu ya kijasusi na Mwalimu alifanikiwa sana, ilikuwa ni lazima atumie njia hii ili Jumuiya za kimataifa na wana ASP wasitambue kuwa ni uvamizi wa kiinchi bali mapinduzi ya wazawa.

Lakini ukweli unaanzia kwenye kundi la watu 300 waliokitwaa kisiwa cha Unguja wakiongozwa na mtu asiyekuwa maarufu kipindi hicho, aliyekuwa akiitwa John Okello, John Okello alikuwa wakala maalumu wa Tawi Maalumu (TISS ya leo) na akiishi Pemba ambako alitokea Uganda miaka michache tu. Ndani ya Zanzibar Okello alipata umaarufu kwa vijana majabali, ambao wengi katika wao walikuwa ni makuli na wachukuzi wa meli zilizoingia na kutoka bandarini Zanzibar, kundi lake hili John Okello lilikutana kwa siri. Okello aliwapa matumaini ya mabadiliko watu wake hawa, wafuasi, ambao wakifanya kazi pamoja kwa muda mrefu, mara nyingine katika mazingira ya hatari, na tayari kufuata amri za kiongozi yeyote ambaye ataweza kuwalipa. Wao walikuwa waasi wanaotafuta makazi.

Mchafuko wa kisiasa ulikuwa ukiongezeka ndani ya Zanzibar na Pemba tangu kifo cha Sultani Khalifa katika mwaka 1960. Sultani Khalifa alitawala Zanzibar kwa karibu ya miaka 50, tangu mwaka 1911. Baada ya udanganyifu mkubwa kwa majimbo ya uchaguzi na mseto katika chaguzi kuu mbili za mwaka 1961 vyama vikuu vilishindwa kujipatia wingi wa kura kwa kila kimoja.

Waingereza waliondosha majeshi yao kikiwemo kikosi maalumu cha Kiarishi ambacho kilikuwa kimewekwa karibu na uwanja wa gofu na mpaka wa mji Mkongwe mapema mwaka 1963. Wakati mfalme mpya, Jemshid akipandisha bendera ya Taifa huru la Zanzibar tarehe 12 Desemba 1963, aliadhimisha uondokaji wa Gavana wa kiingereza Zanzibar na mwisho wa ukoloni Zanzibar.

Uchaguzi mwingine uliofanyika mwishoni mwa mwaka 1963 ukiipa ush…Uchaguzi mwingine uliofanyika mwishoni mwa mwaka 1963 ukiipa ushindi mdogo wa kura Muungano wa vyama viwili ZNP na (chama cha kizalendo Zanzibar) na ZPPP (Chama cha watu wa Pemba na Unguja). A.S.P (Chama cha Afro shirazi) kilikuwa kiwe kipo katika Serikali iliyo na chini ya nusu ya wabunge kwa mtindo wa bunge la Kiingereza na Sultani, akiwa kama ni mtawala tu lakini sio mtawala mwenye maamuzi ya mwisho. Taifa hili la Zanzibar ambalo lilikuwa mwanchana kamili wa Jumuia ya madola na mwanachana mpya wa Umoja wa Mataifa lilidumu kwa siku 33 tu.

Majadiliano makali ya kisiasa na maandamano yalikuwa ni matukio ya kawaida siku hizo. makundi ya watu yaliyokuwa yakiimba na kusifu majina mbalimbali ya viongozi wa kisiasa, huku yakivuka vizuizi vya barabara vilivyokuwa vikilindwa na askari wa kiingereza. Vikundi mbalimbali vilijadiliana juu ya mambo mbali mbali; mfano Haki dhidi ya fursa, Wageni dhidi ya wenyeji wa zamani, Ubepari dhidi ya Ujamaa, Wafanyabiashara dhidi ya wamiliki ardhi, Waunguja dhidi ya Wapemba, Waasia dhidi ya pazia la nyuma la vita baridi na harakati za utaifa na kuondosha ukoloni ambazo zilikuwepo kipindi hiki ndani ya Afrika.

John Okello hakuwa na jawabu ya mambo haya nyeti, lakini alikuwa na kipawa cha kutambua kwamba vikundi hivi vinavyoshindana vinatoa nafasi nzuri kwa mtu wa harakati kama yeye Okello. Hata hivyo, watu kama mia waliojizatiti wangaliwez kutwaa vituo muhimu vya kienyeji vya habari na kambi za Polisi. Mara tu baada ya vituo vya habari na Kambi za polisi pamoja na silaha kudhibitiwa na John Okelo, Ni nani katika visiwa angeweza kumshinda? Je, wanasiasa wangeliungana na kumshutumu na kumpinga kwa vitendo vyake visivyo halali? Au kama alivyotaraji, wangeendelea kutoaminiana na kutuhumu kwamba kati yao ndio wanaomuunga mkono? Je, wasingelitaka kukubaliana na yeye, haraka kabla mwengineo hajafanya hivyo? John Okello alichezesha rafu usiku huo wa mwezi wa Januari.

Viongozi wa A.S.P walifadhaishwa na matendo ya Okello (wengi wao, walikuwa hata hawapo visiwani wakati huo). Walikimbilia haraka kuwaunga mkono waasi. Mamia ya wafuasi wa vyama walipigwa na butwaa juu ya wale ambao walikuwa na shuku ya kukata fundo hilo gumu la majadaliano ya kidemokrasia na kukimbilia moja kwa moja kwenye utawala. Hawa walitafuta njia ya kuiandaa jamii kwenda sambamba na kanuni zao. Kanuni siku hizo zilikuwa ni ghali sana kama sarafu ya Marekani. Ubinadamu ulikuwa ni kitu adimu sana. Baadhi ya viongozi wa ASP baada kuona kwamba serikali itakuwa haina udhibiti na uwezo kujilinda na kutokuwa na imani matokeo ya chaguzi huria zilizofanyika, viongozi hawalitafuta njia za haraka za kuhalalisha udhibiti yale ambayo yaliitwa sasa "Mapinduzi". Makundi ya watu wenye fujo yalikuwa huru. Sheria na amani zilikuwa hazipo katika mitaa ya Zanzibar.Walimiliki ardhi na wafanya biashara waliburutwa kutoka majumbani na madukani mwao, uporaji na mauaji yalienea mji mkongwe mzima. Kwa kweli mji wenyewe uliporwa.

Waarabu na Waasia, waliokuwa wakiunga mkono vyama vyingine waliuliwa kwa makundi. Kwa usiku mmoja maisha ya watu yasiyovika yalipotea na siku nyengine baadaye maelfu ya watu waliikimbia nchi pamoja na kila walichoweza kubeba. 

John Okello mwenyewe alijipachika cheo cha Jemedari Mkuu akishirikiana na bataliani zake zenye fujo walianzisha utawala wa vitisho ndani ya visiwa vya Unguja na Pemba. John Okello alitangaza vitisho visivyo vya kawaida na ahadi ya kifo kwa wote watakaojaribu kumpinga yeye. John Okello aliamini alikuwa akipokea maelekezo /dokezo kutoka kwa Mungu na akionyesha uwezo usiokuwa wa kawaida kwa kutumia nambari, kwa mfano tarehe 13 Januari, 1964, alitangaza ujumbe ufuatao." Serikali sasa inaendeshwa na sisi ikiwa mtakuwa wakaidi na kukataa kutii amri, Nitachukua hatua kali mara 88 zaidi ya hatua ninazozichukua hivi sasa" na "Na ikiwa yeyote atashidnwa kutii amri ya kutotoka nje ya nyumba kama walivyofanya wengine.sitokuwa na njia nyengine lakini kutumia silaha nzito. Sisi, ni jeshi lenye nguvu ya 99,099,000". Vitisho vyake na uwezo wake wa kuvitekeleza viliwatia hofu raia, hasa makundi mbali mbali ya jamii zilizo ndogo. 

Tarehe 14 Januari, 1964 alitangaza maneno haya ya kufadhaisha, “Huyu hapa ni Jemedari Mkuu wa Unguja na PembaNafikiria kuelekea kijiji cha Mtendeni kukiangamiza ikiwa watu wa hapo hawatafuata amri. Baada ya dakika 40 nitawamaliza nyote hasa Wangazija", " na kwa vijana wote wa kiarabu wanaoishi Malindi; Nitapita Malindi nikiwa nimesheheni silaha ambazo mimi mwenyewe ndie nizijuazo. Nataka kuona kila mmoja abakie na chupi na kulala chini. Nataka kuwaona wao wanaimba... Baba wa Waafrika. Mungu Mbariki yeye na malengo yake na yale ya Jemedari Mkuu" Huko mjini Dar es Salaam ndani ya kipindi cha mapinduzi kulikuwa kugumu sana, hata Julius Nyerere aliingiwa na hofu ya utawala wa mkono wa chuma wa Okello (wakala wake), sasa ikaanza kusukwa mikakati ya kumpoka mamlaka aliyokuwa nayo. Okello hakuwa na chama cha siasa hivyo Mwalimu akapendekeza liundwe baraza la mapinduzi na Okello awe  mkuu wa baraza hilo ambalo ndilo litakuwa na mamlaka yote ya Zanzibar.

Okello alikubali wazo hilo ambalo kikao kilifanyikia Dar es Salaam 1/2/1964, ikakubaliwa urais apewe kiongozi wa chama cha siasa yaani Abeid Karume lakini asiwe na sauti yoyote katika Zanzibar. Baraza hilo lilijumuisha wapiganaji watiifu wa Okello ambao hawakuwa Wazanzibari asilia (Mawakala wa Tawi Maalumu leo TISS). Nao ni pamoja na Field Marshal John Okello (Mganda) na msaidizi wake, Absalom Anwi Ingen (Mjaluo kutoka Kenya). Wengine ni Saidi Washoto (Tanganyika), Mohamed Kaujore (Mmakonde wa Msumbiji) na Hamisi Darwesh (Tanganyika). Walikuwapo pia akina Abdallah Mfaranyaki (Tanganyika), Saidi Natepe (Tanganyika), Seif Bakari (Tanganyika) na Edington Kisasi (Mchaga wa Kilimanjaro-Tanganyika).

Baada ya mgawanyo huo ilikubaliwa pia Abdulahman Babu awe mkuu wa vyombo vya habari pia akiwa ni mjumbe wa baraza la mawaziri. Walikubalikubaliana kuwa tarehe 1/4/1964 warejee tena Dar e salaam kwaajili ya kumalizia mipango ya kuitawala Zanzibar. Hapo ndipo siku aliyokwenda kufutwa Okello katika ardhi ya Tanganyika na Zanzibar katika msingi na muundo wa kisiasa, viongozi na wajumbe wote wa baraza la mapinduzi walipanda ndege moja kuja Dares salaam akiwemo Mungu wa Afrika, Okello walipofika uwanja wa ndege, itifaki iligeuzwa na John Okello akaambiwa asubiri kushuka awe wa mwisho. Baada ya kushuka wajumbe wote ndani ya ndege ile, alikwenda komandoo mmoja wa Kitanganyika ambaye alikuwa mkuu wa Tawi Maalumu la Ujasusi Tanganyika Bwana Emilio Mzena, Alimwamuru Okello asalimishe silaha yake na kisha kumwamuru rubani aipaishe ndege kuelekea Nairobi. Kenyatta alimwambia Nyerere kuwa mtu huyo (Okello) sio wa Kenya hivyo ndege ikaelekezwa Uganda ambako alibwagwa na historia yake ikaishia hapo. John Gideon Okello alizaliwa 1937, katika Wilaya ya Lango nchini, Uganda na alifariki mwaka 1971 kijijini kwao Lango Uganda alikokwenda kutupwa na Julius Nyerere na Karume. Kifo chake kimeacha majonzi kwa wanamapinduzi, kwani licha ya kuwa Baba halisi wa Taifa la Zanzibar kwa Mapinduzi matukufu ya Zanzibar lakini Waafro + Shiraz hawa wamemezeshwa uongo kuwa Karume ndie baba yao.

Okello kafa masikini hata msiba wake umehudhuriwa na ndugu tu bila heshima yoyote ya kiukombozi.Huku nyuma kazi ya propaganda ya kubadili ukweli kuwa uongo na uongo kuwa ukweli ilisimamiwa na Babu, alipiga propaganda kupitia radio kuwa akiyefanya mapinduzi ni Karume na ASP, hata chama chake cha UMMA Party hakukisemea tena. Wakati unyanyasaji uliposima jamii za tamaduni tofauti za Zanzibar zilikuwa zimeparaganyika. Taifa la chama kimoja lilitangazwa. Lakini bado Taifa hili likihofia uwezekano wa kufufuka upinzani kutoka kwa wapinzani waliokimbia nchi. Wateka mapinduzi hawa baadaye walijihakikishia udhibiti zaidi baada ya kusaini mkataba wa muungano wa Tanganyika. 

Hii ingeruhusu maelfu ya marafiki wa kisiasa wa Tanganyika kuingilia kati upinzani wowote wa baadaye katika visiwa hivi. Askari polisi wa Zanzibar walibadilishwa kwa askari polisi kutoka Tanganyika ambao ni watiifu kwa chama na pazia la siasa za utengano ziliwakumba wazanzibari ambazo zilitakiwa kudumu kwa zaidi ya miaka 20. Kwa lugha rahisi tunaweza kusema mapinduzi yalipinduliwa.

Leo hii siasa hizi za utengano hazipo tena, kumalizika kwa vita vya baridi na kuelekea kwa uchumi wa kisasa umeweza kuifungulia Zanzibar milango kwa ulimwengu wa nje. Uchaguzi wa vyama vingi ulifanyika mwaka 1995, 2000, 2010 na 2015 katika uchaguzi uliosiginwa na mamlaka za Tanganyika. Viongozi walaghai na wenye kujali hali zao siasa za wameibuka Tanzania na hii imewafanya wakimbizi waliokimbia wakati wa mapinduzi kurejea visiwani kwa jicho la tatu. Uvumilivu na amani wa watu wa aina tofauti, ambayo ni tabia ya maisha ya wazanzibari, sasa hivi unajitahidi kurejea katika mitaa ya mji Mkongwe, Katika uga huu wa kisiasa ni kuwa matakwa ya Wazanzibar katika siasa mpya bado yanafinyangwa bila sababu za msingi.

 Tutumie muda wetu kumuenzi mwanamapinduzi wetu Che Guevara wa Afrika, Field Marshal John Okello baba wa Taifa la Zanziba.

Makala hii inatoka katika kitabu cha Ujasusi wa Kidola na Kiuchumi.

0715865544
0755865544

Na Yericko Nyerere

ASIYOYAJUA YERICKO NYERERE
Mohamed Said

Hicho anachoita kitabu wala hakina publisher wala mswada haukusomwa na mhariri yeyote sijuae historia ya mapinduzi ni sawa na mtu aliyejifungia chumbani kwake anaandika katika mtandao wa kijamii.

Yericko hana moja alijualo. Anachofanya ni kunakili yaliyoandikwa na wengine na kuungaunga kisha akayaleta kama fikra zake.

Hicho kichwa chake cha habari kwa haya aliyoandika ameyanakili kutoka kwangu kayabadilisha kidogo tu. Mwenye maneno hayo ambayo mimi ndipo nilipoyachukua ni Prof. Mohamed Bakari nimemsikia akiyasema kwenye kongamano Kampala mwaka wa 2003 akisema, ‘’Ikiwa sisi hatutoandika historia yetu watakuja watu kutuandikia na huenda tusipendezewe na hayo waliyoandika.’’

Prof. Mohamed Bakari ofisini kwake Fatih University Istanbul 2015
Angekuwa mjuzi kweli wa historia ya mapinduzi angemtaja kwanza Ali Mwinyi Tambwe aliyetumikia intelligence toka ukoloni hadi uhuru unapatikana 1961. Ali Mwinyi ndiye kiongozi wa Kambi ya Kipumbwi na ndiye aliyemtia Mohamed Omari Mkwawa katika njama ya mapinduzi na kumpa kazi ya kuvusha askari mamluki akifanyakazi chini ya Victor Mkello. 

Victor Mkello
Vitabu vyote vya historia ya mapinduzi hakuna mwandishi aliyelijua hili. Yeye Yericko kazi ni yake kukopi tu. Ghassany kazungumza na Victor Mkello si mara moja au mbili ilikuwa kazi ya kwenda Tanga na kurudi Muscat Mkello hakufungua kinywa chake hadi nadhani alipohisi hana siku nyingi za kuishi. Mimi nilikuwapo kwenye vikao vyote isipokuwa cha mwisho Mkello alipoamua kueleza ukweli mbele ya mkewe kikao hiki mimi nilitoka nje kuwapa faragha na kumtoa Mkello wasiwasi kwa kuwa Dr. Ghassany yeye mgeni mimi naishi na yeye mji mmoja. Yericko hana moja alijualo.
Dr. Ghassany na Mzee Mkwawa Tanga 2003.

Na Dr. Ghassany nyumbani kwake Muscat 1999 alipomfahamisha Mwandishi
mradi wa kutafiti historia ya mapinduzi ya Zanzibar ya 1964

Dr.. Ghassany na Mzee Mkwawa, Tanga 2009




Wednesday, 10 January 2018





Kulikuwa na ukumbi ukiitwa ZANZINET nilikuwa mwanachama wa ukumbi huo ambao ulikusanya Wazanzibari waliokuwepo Zanzibar na waliokuwa nje ya Zanzibar, humo watu wakijadili maudhui mbalimbali yawe ya Dini, Kisiasa, Jamii na mengineo. Kulikuwa a wachangiaji mahiri kina Al Marhoum Ali Baucha, Dr. Amour, Houd Houd na wengineo. Mie Pangu Pakavu nilikuwemo humo na nikichangia baadhi ya nyakati.

Mwaka wa 2009 Dr. Amour aliandika kutoka tarehe 11 hadi 12 January 1964 alioyakumbuka na mie nikaona niseme yangu lakini kwa jazanda nyengineo, nimeyagundua leo katika pekura zangu huku na kule.

ASALAMA ALAYKUM!

Utangulizi

Nilipoandika Nakumbuka Miaka 45 iliyopita fikra ilinijia pale nilipokuwa nimekaa bure sina la kufanya sina wakuzungumza naye na kitabu nilichokuwa nakiosma cha Baraka Obama The Audacity of Hope nishakimaliza, basi hapo afkar zikawa zinazunguka magenzi yangu yanakumbuka nyuma ikiwa huku nishatembelea maeneo mbalimbali ambayo wakati mzee alipokuwa hai tukipita na kuwatembelea marafiki na hata wale aliokuwa akiwadai.

Niliyoandika yalikuwa ni juu ya mimi na wakati huo wala sijataka kuandika yale ambayo yalikuwa ni mengi mno yaliokizunguka kitandawili kizima cha Mapinduzi kwani hayo yanaandikwa kila kukicha kwa kila aina ya kalamu, nikimaanisha vile muandishi apendavyo kuandika juu ya suala hili.

Bahati Dr. Amour ameleta yale ambayo anayakumbuka kuelekea January 12, 1964. Dr. Amour kenda mbali mno kwa zile kumbukumbu na mie kanielimisha mengi katika uandishi wake, kwani siku zote hutakiwa tuwe tumo kwenye kujifunza “Elimu kuanzia kwenye kitanda cha mbeleko hadi uingiapo kaburini,” hutakiwa tuwe tunaendelea kujifunza na kusoma isiwe yale ya Rabi wa Kiyahudi aliposema maneno haya katika mwaka wa 1949:

Wasilamu Hawasomi;

Wakisoma hawafahamu;

Wakifahamu Hawatekelezi.

Hayo ni matusi tena yenye kuamsha hisia (Kutoachangamoto) tuwe sio hivyo huyo Mwanakharashi alivyosema.

Dr. Amour anazitaja Jezi ambazo Malindi wakivaa miaka ya 40 hadi 70 ambazo kwasasa zinavaliwa na Team ya Premiership ya Uiengereza Stoke City. Wenyewe Malindi wakizita Bakora, wakizivaa hizo hatoki mtu, mie nilipojiunga na Malindi na kuchezea First Division katika mwaka wa 1970 tukizivaa hizo lakini sio kwa kila mchezo na hakika tukizivaa alikuwa hatoki mtu. Katika michezo ya kawaida sare tuliyokuwa tukiivaa ni ya kijani na mikononi na ukosini ilikuwa na rangi ya njano na sare nyengine ilikuwa ya buluu ya bahari.

Nakumbuka mchezo mmoja tukicheza na Abaluhya ya Kenya baadaye ikaja kuitwa Leopards akiwemo Angana mchezaji mahiri ambaye kwasasa namfananisha na Michael Essein wa Ghana na Chelsea huyu ingekuwa anaishi nyakati hizi basi pakuchezea kunakomnasibu ni Real Madrid, AC Milan au Man Utd.

Leopards ilikuwa haifungiki na sisi tulipocheza nao watu wakiamini kuwa tutalala tena sio chini ya mabao 5, hatutoka chini ya mabao hayo, lakini mwalimu wetu Al-Marhum Seif Rashid alitufundisha mbinu za kuweza kukabiliana na team hiyo kubwa na tukaweza kuwazuia. Marehemu Seif Rashid alikuwa hodari kwa kupanga mbinu.

List yetu siku hiyo ilikuwa 1. Amiri 2. Hamza Zubeir/Abdalla Mwanya 3. Ali Fereji 4. Mzee Boti 5. Mustapha Kassim 6. Mohammed Magram 7. Mohammed Issa 8. Mansab Abubakar 9. Seif Mohd (Tornado) 10. Ahmeid Baba 11. Farouk. Tulivaa bakora ndani ya dakika 15 Ali Fereji alifanya kama anarejesha Mpira kwa Amiri, asiurejeshe halafu akaurejesha bila ya kutizama hapo tena Angana akaufumania mpira na kuweka bao. Baada ya bao hilo Mpira ulipelekwa Center na alianza Seif Tornado akampasia Baba, Baba akampa Mansab, hapo tena Mansab akapiga krosi ikamkuta Mohd Issa akakimbia nao sehemu ya Winga ya kulia akamimina krosi iliyomkuta Tornado na hapo Tornado akapiga mkwaju wa hali ya juuu na bao kusawazisha hapo hapo baada ya kufungwa, mchezo ulimalizikia 1-1 yaliofikiriwa hayajawa.

Bakora ikivaliwa ilikuwa hatoki mtu, kutoka zama za kina Kassim bin Mussa, Saidi Nyanya, Issa Juma, Boti Senior, Ramadhan Saleh, Khalid Keis, Mohd Kassim, Seif Rashid, Zaghalouli, kina Abdimout, Ahmed Ajmy, Mzee Boti, Saad, Bahbeish, Murtaza, hadi kina Mansab, Muniri beki papua niliyokuja kumrithi, Mohd Issa, Mohd Magram na Omar Magram na Hamza. Bakora ikivaliwa huwa hutoki.

Dr. Amour saa nyengine mtu akikumbuka hulia, sawa na Marehemu Bwamkubwa Bata Shoes alipokuwa anatajiwa Marehemu Islanders, alikuwa hastahamili huangua kilio, akimkumbuka Babu Ahmada, Taimuri, Marehemu Shioni Mzee, Mamdad, Marehemu Shebe na Clarinet yake na wengineo, na mie kwa kweli nasema Dr. Amour umeniliza kuitaja Bakora aaahhh, aaaah, aaaaaaah.

Kwa Dr. Omar Juma ambaye ambaye namletea nakumbuka zama hizo ambazo nilikwenda kupumzika Pemba skuli zimefungwa yeye alikuwa katika wanafunzi wa mwanzo wa Syd Abdalla Secondary School, akiwa na kina Dr. Ali Tarab, Miskir, mwenzao Head Prefect wakimwita Father, Nasim ambaye anakuja kuolewa na Dr. Jaffar Tejani, Dr. Omar ikiwa jina nimepopoa nirekebishe na wengi wengineo.

Dr. Omar amekuja na Wajiwaji ambayo ameona kwa upana na kwa upande wake. Palipokuwa na palipo lazima kuwe na mabadiliko, sawa namti huanzia mbegu ukaja mche na kisha ukaja mti na kisiki na mzizi wake, lakini vipi huo mti unapokua hakika unakua kupitia njia mbalimbali hapo ndipo pakujiuliza. Mti wenye kushughulikiwa hukuwa haraka na kutoa matawi na matunda mazuri makubwa-makubwa, naule uwachiwao na ukuwe bila kushughulikiwa basi usitegemee kupata matunda mazuri na hata mara nyengine hufikia kufa, sasa kwa mantiki hiyo ndio nililokuwa nalizungumzia kwa kuwa nipo nyuma ya pazia nakuuzunguka mbuyu au nuite kama mzee wangu alioita Mbuu siko wazi.

Hood hood anauliza verejee ikawa bakora nikaita mchapo au upupu nikauita muwasho? Hood hood ameyataka mambo yawekwe ben ben lakini mie nimekuwa nikitambaa sijapiga chubwi itategemea wengineo ambao wanaweza wakazamia kwa kupiga chubwi lakini isiyokuwa “Aaaah, Chubwi, Ndani? Aaaah, Chubwi, Ndani? Katumbukia aaah, katumbukia aaaah, Aaaaah Chubwi Ndani, Aaaah Chubwi Ndani.”

Ya Jana

“Mla Mla Leo, Mla Jana Kalani, Muulize Jirani,” Wala sio uwongo lakini wengine wanasema “Mla Mla Jana, Mla Leo Hajala Kitu,” kwani wengine huona “Mla Jana ni Mithili ya Chungu aliona Ganda la Mua la Jana ni Kivuno.” Watrib wa Malindi wameimba “Ganda la Mua la Jana Chungu kaona kivuno, aaah, kwa Mbwembwe na Kujivuna........”  Sasa Jee ni Jana au leo?

Naiwe itavyokuwa kwenye kula na kwenye jana kuna raha zake na wale ambao ukiwapeleka jana hustaladha koliko ukawaweka kwenye leo, yaani ukiwapeleka zamani wao huona ndiko na ukiwaweka sasa huwachafua na kukirihika khasa wakaazi wa Zimbabwe au kuleeee.

Jana ni Jana na Leo ni Leo iwe itavyokuwa, Jana ikipotea ikaja leo huwa haiji tena lakini ipi jana na ipi leo? Vyote hivi hukimbia na kutoweka na kuja kama leo na jana lakini sio leo iliyopita na jana iliyopita (You can’t turn the clock back-V. I. Lenin.)

Jana asubuhi, jana ilikuwa Ijumamosi nilielekea Marikiti kujinunlia mahitaji yangu ya wiki na huku afkar za miaka 45 iliyopita inanizonga baada yakusoma mails za wenzangu kuhusu hili. Napita soko la Mboga nakutana na Mzee Abdalla Habeish huyu mzee ni hazina mie nikikutana nae hupenda kumuuliza yaliopita nayeye huwa simchoyo na hakosi kunitupia chochote kile.

Kama kawaida yangu nilimtupia suala juu ya miaka 45 iliyopita kuanzia 10 December 1963 hadi January 12 1964 anakumbuka nini? Alinijibu kuwa anakumbuka mengi lakini yanataka wasaa nikae naye kuzungumza ikiwa wakati huo anaelekea kazini Masomo Bookshop. Juu ya hayo akanambia bora nikupe moja nalo “Tarehe 4 January 1964, napita Vikokotoni nakuta Umma wa watu nilipoingia kati kuyasafi mambo niliambiwa Ofisi za Umma Party zilifungwa rasmi siku hiyo.” Alisitia hapo na mie kuanza kujiuliza mengi, kwanini zilifungwa? Wao hao Umma Pary idadi yao ilikuwa haizidi watu 3,000 wakitisha kitu gani? Nikawa najiambia kuwa kulikuwa kunanukia kitu ambacho kilijificha mficho wa mbuni, ingawa kitu hicho kilikuwa kimejificha lakini kilikuwa kipo wazi.

Angalia kila mtu alikuwa na dhana kuwa kuna kitu kitatokea kwanini kikawachwa kitokee? Labda kilikuwa kimeandikwa kitoke kwayo kulikuwa hakuna nguvu ya kukizuwia. Au matokeo yaliokuwa yakingojewa yalikuwa maridhawa, Dr. Harith yuwasemaje?

Bwana Ali ni mzee rafiki wa familia yangu na kaja kuwa rafiki yangu mkubwa nazungumza naye sana na huyu mzee bingwa wa kukisarifu Kiswahili basi aliniambia kuwa kwenye tarehe 10 January 1964 alipita kwenye moja ya Makao ya ASP hapo Kijangwani akamsalim Mzee Faraji ambaye alikuwa rafiki yake, jawabu ya Mzee Faraji badala yakuitikia salamu alimjibu “Siku zenu zinahesabika, mtakiona,” Bwana Ali alimjibu “Mashudu,” hii inanijia kama al-Marhum Ali Muhsin alivyosema kwenye kumbukumbu za BBC za miaka 50 iliyopita alipoulizwa kuwa jamaa watazuia Uhuru usiwe-ndivyo wasemavyo, jawabu yake ilikuwa “Labda wanaota,” hapa mie kunanipa mtihani, aaah kwanini kulikuwa na dharau? Doto ni doto lakini ndoto huja zikawa ni yaliootwa yakawa ni kweli.

Nikiendelea na Bwan Ali aliniambia kuwa kila akikutana na Mzee Faraji akimkariria kwa uhakika kuwa wakati wao umekwsiha na watakiona.

Mzee wangu Zubeir Rijal akipenda kuweka kumbukumbu juzi katika kuchungulia moja yaFile naikuta barua ya mwanafunzi wake Dr. Zamil Suleiman  Al-Alawy amabye akimtaka mzee awe Referee wake na mzee kishampelekea hiyo barua na Dr. Zamil anamjibu natoa sehemu ya barua hiyo nayo ambayo ameiweka kwa kumbukumbu:

Dear Mr Rijal,

Thank you very much for your letter and the letter of recommendation in 6 copies. I do hope that the authorities concerned with Common Wealth Scholarship will not suspect your extravagancy in praising me. Believe me I do not possess even half the qualities mentioned in your letter of recommendation.     

I think I am not quite sure that the political tension in Zanzibar is over and things run smoothly. But to be frank, I do not know that people of Zanzibar will accept the new form of government as mentioned in your letter to me without any opposition.

You’re faithfully
Zamil Suleiman Al-Alawy

Dr. Zamil yupo Ulaya na khofu inamjia hapa nikitandawili kikubwa nataka nikionana naye nikenda Mrima au akija Unguja nijadiliane naye Dr. Zamil nimuulize juu ya hisia hizo alizokuwa nazo zilitokea wapi?

Nazungumza na Maalim M. Maalim ananiambia kuwa kwenye mwezi wa December kueleka January 1964 kulikuwa kumegubikwa juu ya kitu cha khatari kitatokea, vipi na lini hawakujua. Marehemu Nabwa moja ya makala yake alikwenda kwa undani juu ya Mapinduzi yalivyokwenda labda aambiwa Virus 99 apekue pekue atafute makala ya Nabwa juu ya Mapinduzi tuipate kuisoma hapo tena ndipo Hood hood alipopatafuta atapadasa.

Najiuliza na kujiuliza Inspector Aboud Saidi kipi kilichompelekea amwambie mzee wangu kuwa tukisikia fujo tuondoke Vitongoje tuje mjini? Kulikuwa na jambo ambalo lilikuwa ndani ya nafsi za watu lakini hakuna aliyofahamu kuwa ni jambo gani na mwisho jambo lilikuwa nalo ni MAPINDUZI Tarehe 12 January 1964.

Nakuachia hapo nitaendelea na kumbukumbu hizi kila akili itavyokuwa inanipeleka ndani ya kitandawili hichi kilichojificha hadi leo na kila mweledi kuelezea vyake.

Nakumbuka Miaka 45 Iliyopita.
Ngaridjo Onana
Ben Rijal

SIKU BABU YANGU SALUM ABDALLAH ALIPOMKABILI FREDRICK MCHAURU KATIKA MGOMO WA WAFANYAKAZI WA TANGANYIKA RAILWAYS TABORA 1947

Frederick Mchauru

Ndani ya gazeti la Raia Mwema (Januari 3-9, 2018) kulikuwa na makala ya maisha ya Mzee Fredrick Mchauru. Kama kawaida yangu kupenda kusoma maisha ya Watanzania maarufu niliitupia jicho. Haikunipitikia kabisa kama Mzee Mchauru niliyemtaja katika kitabu change cha historia ya uhuru wa Tanganyika mwaka wa 1998 bado atakuwa hai. Jina hili likawa linajirudia akilini kwangu. Naam Mzee Mchauru yu hai akiwa sasa na umri wa miaka 97. Huyu Mchauru ndiye yule aliyekabiliana na na babu yangu Salum Abdallah katika uwanja wa mpira wa Town School Tabora chini ya miembe wakati wa kupambana na wakoloni, babu yangu akisimama na wananchi wa Tanganyika wakati Mchauru akiwa mtumishi wa serikali ya Waingereza? Naam ndiye yeye. Makala ile ilikuwa tamu haikuisha imekuja kuhitimishwa na toleo la juma hili la Raia Mwema (10 – 16 Januari 2018).

Katika toleo hili mwandishi Ezekiel Kamwaga kanitaja kwa jina kuwa nimemwandika Mzee Mchauru katika historia ya uhuru wa Tanganyika. Kamwaga akaeleza kuwa nimepata kusema kuwa Mzee Mchauru alipata shida kuelewana na wale waliokuwa wanapigania uhuru wa Tanganyika.


Raia Mwema (10 – 16 Januari 2018)


Dhulma ilikuwa imezidi sana na wafanyakazi wa bandarini Dar es Salaam wakiongozwa kwa siri na Abdul Sykes wakati ile kijana mdogo wa miaka 23 waliamua kufanya mgomo kudai haki zao. Mgomo wa Makuli kama ulivyokujafahamika ulienea Tanganyika nzima.

Lakini ili kuuelewa mgomo huu ni muhimu sana msomaji akasoma historia nzima ya mgomo huu chanzo chake na vipi wananchi waliweza kujiunga pamoja hadi kufikia kuwa na uwezo wa kuitingisha serikali kwa mgomo kuenea Tanganyika nzima.

Haiwezekani kwa hapa kueleza historia yenyewe nitakachifanya nitaweka link ili msomaji kwa wakati wake mwenyewe baadae aweze kusoma lakini kwa sasa napenda kukunyambulieni ilikuwaje hadi babu yangu akapambana uso kwa macho na Fredrick Mchauru katika mgomo wa wafanyakazi wa mwaka wa 1947:


Tabora, Western Province 11 Septemba, 1947
‘’…mgomo huo ulioenea kama moto wa makumbi ulikumba nchi nzima kwa kasi ya ajabu. Ilikuwa kama vile wafanyakazi wa nchi nzima wametaarifiana. Wafanyakazi wa Tanganyika Railways huko Tabora wakiongozwa na Salum Abdallah waliingia kwenye mgomo tarehe 11 Septemba. Chama cha African Association mjini Tabora kilimteua Mwalimu Pinda, aliyekuwa akifundisha shule ya St Mary, kuwa 'mshauri' wa wafanyakazi waliogoma.  Asubuhi ya siku ya mgomo wafanyakazi wa Tanganyika Railways walikusanyika kwenye kiwanja cha mpira chaTown School, wakakaa chini ya miembe kujikinga jua. Tabora ni maarufu kwa miti hiyo. Tangu siku hiyo kiwanja hiki kikawa ndicho uwanja maalum kwa mikutano yote ya siasa.

Serikali ilimtuma kijana mmoja kutoka Masasi aliyesoma katika shule za misheni, Frederick Mchauru kuwahutubia wafanyakazi na kuwaomba wasimamishe mgomo na warudi kazini.

Mchauru alikuwa Mmakonde kutoka Newala. Alielimishwa St. Josephís College, Chidya na St. Andrewís College, Minaki. Mwaka 1946, Mchauru alikuwa amerudi kutoka LondonUniversity akiwa amehitimu masomo yake na kuanza kazi mjini Tabora kama Assistant Social Development Officer. Wafanyakazi waliokuwa kwenye mgomo walimpigia kelele wakimtaka anyamaze huku wakimwita msaliti. Inashangaza namna shule za misheni zilivyowatengeneza watumishi wa serikalini walio wasomi wawe watiifu na waaminifu kwa dola. Wasomi hawa mara nyingi walijikuta wanasigana na wale waliokuwa wakipinga ukoloni na udhalimu.

Mchauru alishindwa kutambua hali halisi iliyokuwapo pale sike ile. Mchauru alipuuza zile kelele akaendelea kuzungumza akijaribu kuwasihi wafanyakazi warudi kazini kwao. Ghafla hali iligeuka.

Watu walipandwa na hasira na kusikia wakisema ashikishwe adabu. Watu waliokuwa wamehamaki wakaanza kumsogelea. Salum Abdallah, akiwa kiongozi wa watu wale, alihisi kuwa endapo hatachukua hatua ya kumnusuru Mchauru huenda watu wakamuadhibu.

Alienda pale aliposimama Mchauru. Aliinua mikono yake juu akawataka watu watulie. Salum Abdallah alikuwa mtu wa miraba minne na alikuwa na sauti kubwa.

Wanachama wengi wa TRAU wanamkumbuka kwa sauti yake, hasira zake na kwa umbo lake kubwa. Wafanyakazi walipomuona Salum Abdallah walitulia na Mchauru akaondoka pale kimya kimya kupeleka taarifa kwa hao waliomtuma kuwa watu wamegoma, hawasikii la muadhini wala la mnadi sala…’’

(Kutoka kitabu, ‘’Maisha na Nyakati za Abdulwahi Sykes (1924 – 1968)…’’)

Mwaka wa 1960 Salum Abdallah aliongoza tena mgomo wa wafanyakazi wa Railway uliodumu siku 82. Kwa miezi mitatu treni na mabasi ya Railway yalisimama hadi Waingereza waliposalimu amri na kuwaita viongozi wa wafanyakazi katika meza ya majadiliano.

Uhuru ulipopatikana babu yangu akapambana kwa fikra na msimamo wa Nyerere kuhusu vyama vya wafanyakazi Nyerere akitaka viwekwe chini ya TANU na viongozi wa vyama vya wafanyakazi pamoja na babu yangu wakipinga wazo hilo. Yalipotokea maasi ya wanajeshi tarehe 20 Januari 1964 baada ya maasi kuzimwa na jeshi la Waingereza, Nyerere aliwakamata viongozi wote wa vyama vya wafanyakazi na kuwaweka kizuizini. Babu yangu alizuiwa kwenye jela ya Uyui, Tabora na alipotoka kizuizini Tanganyika Railway African Union (TRAU) chama alichokiasisi mwaka wa 1955 kilikuwa kimepigwa marufuku pamoja na vyama vingine vya wafanyakazi na badala yake kimeundwa chama cha National Union of Tanganyika Workers (NUTA) kwa juhudi kubwa za Rashid Kawawa na Michael Kamaliza.

Babu yangu alihama Tabora na kwenda Urambo kupisha shari kwani zilienezwa taarifa za uongo kuwa yeye alikuwa katika kundi pamoja na Victor Mkello (kiongozi wa wafanyakazi wa mashamba ya mkonge) na Kassanga Tumbo walikuwa wamekula njama ya kupindua serikali na kumuua Rais Nyerere. Babu yangu akajikita katika ukulima wa tumbaku Urambo huku akiendelea na ukulima wake wa miaka yote Kakola na Uyui Tabora.

Fredrick Mchauru aliendelea na utumishi katika serikali ya kikoloni na uhuru ulipopatikana mwaka wa 1961 alishika nyadhifa mbalimbali katika serikali huru kama zilizvyoelezwa katika makala zilizochapwa na Raia Mwema. Kama mimi nisingeaandika kitabu cha Abdul Sykes huenda historia hii ya babu yangu na wazalendo wengine isingejulikana na historia ambazo zingesomwa ndiyo hizi za watu kama Fredrick Mchauru na wengineo.

Salum Abdallah alifariki mwaka wa 1974 akiwa na umri kama miaka 80 akiwa mkimya sana kwa kuwa hapakuwa tena pale mjini na barza zilizokuwa zikijadili siasa kama miaka ya 1950 wakati wa kudai uhuru. Siasa ilikuwa sasa jambo la kutisha watu wakihofu kukamatwa na kuwekwa gerezani. 

Babu yangu akiungulia ndani kwa ndani kwa chuki dhidi ya TANU chama alichokiendea mbio na kuhudhuria mikutano yake yote ya siri mwaka wa 1953 pamoja na wazee wenzake akina Maulidi na Abdallah Kivuruga, Rajab Saleh Tambwe, Abubakar Mwilima kuwataja wachache,  na kuwa mmoja wa waasisi wake mjini Tabora mwaka wa 1955.

Siku zote yeye baada ya kuona vyama vya wafanyakazi vimekwa chini ya TANU na serikali yake aliwaona viongozi wapya wa vyama hivi vibaraka wa serikali hawataweza kupigania haki za wafanyakazi kwa dhati.