Friday, 8 December 2017


Mtoto...
Unanituhumu kwa udini na nadhani tuhuma hii ni kwa sababu mimi nimeweza
kuthubutu kuuliza mengi ambayo wengine walishindwa.

Kubwa ambalo wengi limewachoma ni kule mimi kuandika kitabu cha Abdul
Sykes 
na kupitia kitabu kile nikaweza kueleza historia ya TANU na uhuru wa
Tanganyika.

Kwa mara ya kwanza historia ya kweli ya uhuru ikajulikana na majina yale
ambayo kwa miaka yalikuwa hayamo katika historia hii yakajitokeza.

Ikiwa wewe unaona huu ni udini basi hii ni bahati mbaya kwako.

Tuje kwenye mimi kukamatwa uwanja wa ndege kwa kushukiwa kuwa ni
muuza unga.

Tatizo halikuwa unga tatizo langu lilianza Chuo Kikuu Cha Ibadan, Nigeria mwaka
wa 2006.

Nilialikwa kwenye mkutano kuhusu ugaidi na nilitoka mada ambayo iliwakera
Marekani ambao walikuwa waandaaji wa mkutano ule wakishirikiana na Iran na
Chuo Kikuu Cha Ibadan.

Maneno yaliyowachoma ni mimi kueleza historia ya taifa lile katika mauaji mengi
duniani kwa njia za dhulma.

Nikaeleza pia Sheria ya Ugaidi iliyopitishwa Tanzania mwaka wa 2002 na kwa hakika
niliichambua na kueleza athari yake kwa Waislam wa Tanzania na nikatoa mifano ya
vipi Waislam ambao wanajishughulisha na maendeleo ya umma wa Kiislam kwa
miaka mingi walivyokamatwa na kuwekwa mahabusi baada ya kupitishwa sheria hiyo.

(In Shaa Allah nitaiweka hiyo paper mwisho ili uisome na uelewe kile nnilichosema).

Wakati naeleza haya Wamarekani ambao walikuwa na timu kubwa katika mkutano ule
walikuwa wanachukua, ''notes,'' na video.

Mmoja wa waliokuwapo katika mkutano ule alikuwa mwakilishi wa Ubalozi wa Tanzania
kutoka Lagos.

Nilirudi Dar es Salaam salama na nikasahau.

Mwaka unaofuatia yaani 2007 nilialikwa na Wizara ya Mambo ya Nchi za Nje ya Iran
kwenye Hawli ya Imam Khomeni.

Iran ilialika watu dunia nzima na mkutano ulikuwa mkubwa.

Tanzania walialikwa Wizara ya Mambo ya Nchi za Nje na waandishi wa habari kutoka
''electronic'' na ''print media,'' yaani magazeti na televisheni.

Ilikuwa nilipofika Uwanja wa Ndege wa Julius Nyerere ndipo nilipokamatwa kwa
kushukiwa kusafirisha mihadarati.

Nilifanyiwa mahojiano na vyombo vya usalama na nikafanyiwa upekuzi wa mizigo yangu
lakini hapakuwa na chochote.

Wakati mwingine maswali yao yalikuwa ya kuchekesha.

Waliniuliza kwa nini ninaingiza vitabu vya Khomeni Tanzania na mimi nikawa nawajibu
kwa kuwauliza kuwa kwani hauruhusiwi?

Waliniuliza imekuwaje nimefahamika na Iran kiasi cha mimi kualikwa huko.

Nami nikawapa orodha ya nchi ambazo nimealikwa na nimezungumza katika vyuo vyao
na nikawaeleza kuwa hata mimi sifahamu wananijua vipi ila huwa napata mialiko tu na
mimi sijaona haja ya kuwauliza wamenijuaje.

Waliniweka pale uwanja wa ndege hadi asubuhi na wakanieleza kuwa hawawezi kuniachia
hadi wapate maelekezo kutoka juu.

Asubuhi wakaniachia na wakanitaka radhi wakisema kuwa kumekuwa na makosa kwa upande
wao na wakajitolea kunipa usafiri kunipeleka nyumbani kwangu.

Niliwashukuru na nikawaambia kuwa nitachukua taxi.

Kitu kilichonifurahisha ni pale nilipoona wahojaji wangu wakinibebea mizigo yangu hadi nje
ya uwanja huku wakizungumza na mimi kwa adabu na bashasha na kuniambia kuwa ninapopita
hapo nikiwa nasafiri nisikose kuwapitia ofisini kwao kuwasalimu.

Ukweli ni kuwa ile yote ya mie kukamatwa haikuwa katika madawa ya kulevya bali ilitokana
na ile mada ambayo niliwasilisha Chuo Kikuu Cha Ibadan.

Wamarekani hawakupendezewa na yale niliyosema na kwa hivyo walileta taarifa hapa nyumbani
kuhusu mimi.

Haikuishia hapo.

Mimi bila kujua pasi yangu ikawekewa alama ambayo haionekani kwa macho ila inasomeka katika
''computer,'' za Uhamiaji.

Ikawa sasa kila ninaposafiri inajulikana nakwenda wapi na kwa shughuli ipi na nikiwa ''transit,''
napekuliwa kwa uangalifu zaidi.

Nafuatiliwa wapi nimefikia, ''transactions'' za ATM wakati napokea fedha kutoka nje ya nchi na pia
ninapokuwa safarini.

Huchukua zaidi ya siku moja kwa mimi kupokea fedha Western Union jambo ambalo
kwa kawaida ni kazi ya dakika chache.

Kadi yangu ya ATM ilikataa kutoa fedha New York kwa kweli ni hali si nzuri sana.

Nimepata kutolewa katika foleni ya kuingia katika ndege Schipol Airport Amterdam nikielekea
Marekani.

Usumbufu ni mwingi.
Nakuwekea hapo chini paper niliyowasilisha Chuo Kikuu Cha Ibadan ambato ilisababisha haya yote:
Mohamed Said: ISLAM, TERRORISM AND AFRICAN DEVELOPMENT

[​IMG]

Tehran, Iran nikiwa katika Ukumbi wa Mkutano


Baba wa Taifa Mwalimu Julius Kambarage Nyerere
(1922 - 1999)

MASHUJAA WALIONYANYUA SILAHA

Bushiri Bin Harith

Sultani Abdulrauf Songea Mbano
Shujaa wa Maji Maji
Selemani Mamba
Shujaa wa Maji Maji




MISINGI YA UTAIFA ILIYOWEKWA NA AFRICAN ASSOCIATION 
1929 - 1954

Kushoto aliyesimama ni Ally Kleist Sykes, na kulia kwake ni
Abdulwahid Kleist Sykes, mbele kushoto ni Kleist Sykes 
Mbuwane na Abbas Kleist Sykes. Katika hawa aliye hai ni Abbas
Ukoo huu umeacha kumbukumbu nyingi kwa maandishi katika harakati za
kuunda African Association 1929 na kuunda TANU 1954. Picha hii imepigwa
mwaka wa 1942 Abdul aliporudi Dar es Salaam kutoka Lower Kabete Kenya
alipokuwa akipata mafunzo ya kijeshi katika King's African Rifles kabla
hajakwenda Burma kujiunga na Burma Infantry. Angalia utaona Abdul amevaa 
sare ya Jeshi la Mfalme wa Uingereza. Ilikuwa akiwa Burma Vita Vya Pili Vya Dunia
(1938 - 1945) ndipo alipoamua kuwa 6th Battalion iliyokuwa na askari kutoka 
Tanganyika waunde TANU wakirudi Tanganyika kudai uhuru.


WAZALENDO WAPIGANIA UHURU KATIKA TANU
1954 - 1961

Waasisi wa TANU 7 Julai 1954

Baraza la Wazee wa TANU

Photo: Resignation Letter JKN
Barua ya kujiuzulu kazi ya Mwalimu Julius Nyerere, 1955

Hamza Kibwana Mwapachu
(1913 - 1962)
Abdul Sykes
(1924 - 1968)

Kushoto: Dossa Aziz, Julius Nyerere, Abdulwahid Sykes na Lawi Sijaona
katika dhifa ya kumuaga Nyerere safari ya pili UNO 1957

Kushoto: Bi. Tatu bint Mzee, wa tatu Julius Kambaraga Nyerere wa tano Bi. Titi Mohamed wanamsindikiza Mwalimu Nyerere Uwanja wa Ndege safari ya UNO 1955

Kulia: Bi. Titi Mohamed, Clement Mohamed Mtamila, Sheikh Suleiman Takadir, Julius Nyerere
Nyuma kulia: John Rupia, Rajab Diwani na Mama Maria Nyerere

UPINZANI WA SHEIKH HUSSEIN JUMA (UTP) 1956 
NA
 ZUBERI MTEMVU (ANC) 1958

Sheikh Hussein Juma
Vice President United Tanganyika Party (UTP)

Zuberi Mtemvu
President African National Congress (ANC)



MIKUTANO YA TANU MNAZI MMOJA NA JANGWANI 1954/55



Mwalimu Julius Nyerere na Bi. Titi Mohamed katika mkutano wa hadhara Viwanja Vya Jangwani

Idd Faiz Mafungo (Mweka Hazina wa TANU na Al Jamiatul Islamiyya) Mratibu wa safari ya Baba wa Taifa UNO 1955,
Sheikh Mohamed Ramiyya wa Bagamoyo, Julius Kambarage Nyerere, Abdu Kandoro na Haruna Taratibu Dodoma 1956

BANTU GROUP WAHAMASISHAJI NA WALINZI WA VIONGOZI 1955


Kulia: Zuberi Mtemvu, Julius Nyerere na John Rupia waki wa na Bantu Group


Robert Makange mwandishi wa gazeti la Mwafrika

KUMBUKUMBU YA MIAKA 20 YA TANU 1974


KUMBUKUMBU YA MIAKA 50 YA UHURU 2011

Ofisi Ndogo ya CCM Sherehe ya Miaka 50 ya Uhuru 9 December, 2011

Jengo Jipya la CCM Lumumba Avenue Dar es Salaam

UHURU 1961

Mwalimu Nyerere na Bi. Titi Mohamed

Kulia: Sheikh Issa Nasir, Oscar Kambona, Bi. Mugaya Nyang'ombe kulia kwa Mwalimu Nyerere Rajab Diwani
Karimjee Hall



Baraza la Kwanza la Mawaziri 1961
PICHA MCHANGANYIKO



Dome Okochi Budohi


Thursday, 7 December 2017



Introduction
2006...a decade ago...
''One day I was sitting talking with my friends at our baraza and there suddenly standing in front of my table facing me was none other than my childhood idol — Sal Davis. There was no way I could mistake the man. Four decades had passed since I last saw him. My mind raced back. I stopped speaking and stared at him in disbelief.
Standing there was a white haired version of Sal Davis, the man whose songs I had sung as a kid. A flood of memories swept over me. I could remember exactly where I was when I first heard Sal Davis singing Makini over the radio. It was at the house of my uncle, Bwana Humud, on Kipata Street (now Mtaa wa Kleist). This was 1963 and I was 11 years old. The flip side of Makini was the song Ayayaa Uhuru, which Sal Davis composed to honour Kenya and Zanzibar’s independence as both countries, got their independence in 1963. (The government banned Ayayaa Uhuru in 1964 after Zanzibar’s revolution because the lyrics mentioned Mohamed Shamte, the first prime minister and other patriots in the first Zanzibar government before the revolution).

As I sat there gaping at Sal Davis, these thoughts racing through my mind, a friend, Mahmud, broke the spelll, “Mohamed, let Sal Davis be! Let us go on with our story. You were saying?” That brought me back from the early 1960s to the present time. “No, Mahmud, do not talk like that! This is Sal Davis, my childhood hero. I used to sing and dance to his music when I was very little.” Sal Davis, surprised by my outburst and that generous introduction, held out his hand to me.''

FROM THE PAGES OF THE EAST AFRICAN MAGAZINE: SAL DAVIS ...

My first encounter with Muhammad Ali is worth narrating I first met Muhammad Ali in 1963 in London and later in Frankfurt. I was working with the BBC Swahili Service and I was producing a program called “Sports Wiki Hii” which in means “Sports This Week.” Ali came to fight Henry Cooper in London. At that time he was known as Cassius Clay.  I requested permission from the BBC to interview Cassius Clay. BBC made the necessary arrangements and an appointment was secured. Ali was staying in at the Regency Hotel in Piccadilly. I went to see him with my tape recorder and when I knocked the door of his suite Drew Bundini came to open the door. Bundini was a personal aid to Mohamed Ali. There is lot one can talk on Bundini and Ali. Bundini and Ali were inseparable. Bundini was all things to Ali during Ali’s carrier in the ring and was just as famous. Bundini was Ali’s handler, bodyguard, court jester, you name it. He was like a shadow to the champion.  Ali brought into boxing things which had never been there before. He revolutionised and made the game to be more interesting and intelligent instead of it being sheer muscle and stamina. That is the reason people came to love Ali and the game during his reign.

 I remember Bundini telling me, “Kid who do you want to see” I told him I wanted to see Cassius. Bundini called into the room, “Champ there is a kid here who wants to see you.” At that time Ali was not world heavy weight champion but Bundini used to refer to him as “champion.” I introduced myself as Salim Abdallah. I was not yet Sal Davis at that time. Ali asked me, “are you a Muslim?’ I told him I was a Muslim. Ali asked me to tell him about Islam.   “I am interested in this religion,” Ali told me. “Do you know Elijah Muhammad?” He asked me. “I belong to that sect.” At that time Ali had not yet converted to Islam. I interviewed him and he asked me to come back to the hotel in the evening so that we can go out together for dinner. 

I went back that evening and I took them to a restaurant at Baker Street called “Diwani I am.” This was an Indian restaurant which was famous for oriental cuisine. We were five of us, Muhammad Ali, Angelo Dundee, Bundini and me. This restaurant was to become a point of attraction in London when Ali became famous because they displayed Muhammad Ali’s photos dining there. I do not know if the restaurant is still there and if it is there if the photos are hanging on its walls. It was in 1964 that Ali announced that he was a Muslim.

When I was in Paris I used to stay late to watch Ali’s fights. He had defeated Sony Liston and Ali was now the world heavy weight champion the greatest of all time as he used to call himself. I met Ali again in 1966 in Frankfurt, Germany. I was going to Kenya but since I heard that Ali was in Frankfurt to fight Germany heavy weight champion Karl Mildenbeger I decided to first fly to Frankfurt before going to Nairobi. Ali had set his training camp in a hotel in the centre of Frankfurt at a place known as Zeil Street. This is the main street in Frankfurt. There was a gym at the top floor of the hotel. If you take lift to the gym the lift door faces direct towards the gym. I took a lift up I was with a friend of mine called Al Jones he like me was in the show business. As the door opened I came face to face with Ali who was in the ring spurring. Ali shouted at me, “Salim I am a Muslim now. Don’t go anywhere I want to talk to you.” There were a lot people watching Ali training and all of them turned and looked at me wondering who I was. “No Champ I am here,” I shouted back.

After finishing sparring he went to take shower and then he sent for me. I went and we sat together on a bench and we talked.  “Can you come for breakfast tomorrow early morning, I do my running then I have my rub then I have my breakfast,” Ali told me. He was staying at the Intercontinental. I went to the hotel early morning about 12.30 am. He did his running then came back to the hotel for his rub. We were together as his handlers worked on him. After finishing we went for breakfast. What I remember about that breakfast in Frankfurt is that Ali was eating only meat, big chunks of meat six pieces in all. The meat was imported from America. Ali had a very big built. After that I have never seen Ali again. Whenever I think of Paris I think of Muhammad Ali.
(From: ''The Life of Sal Davis by Sal Davis,'' Sal Davis and Mohamed Said (Unpublished)





Wednesday, 6 December 2017

Buriani ‘Kaka Kleist’
Na Alhaji Abdallah Tambaza

Mwandishi wa makala Abdallah Tambaza ni huyo wa kwanza kushoto, Bubby Bokhari, Kleist Sykes, Yusuf  Zialror, Mohamed Said, waliochutama kushoto ni Kaisi, Wendo Mwapachu na Abdul Mtemvu, 1968

AWALI ya yote napenda kuchukua fursa hii kumshukuru Allah (SW) na kumtakia rehma Mtume wetu Muhammad (SAW) kwa kuniwezesha kukaa mbele ya kompyuta na kuandika taazia hii ngumu na nzito ya marehemu kaka yangu; ndugu yangu; sahib yangu; na rafiki yangu kipenzi kabisa kupata kutokea, Kleist Abdulwahid Abdallah Sykes – Inna Lillah Waina Ilayhi Rajiun.

Mwezi Januari mwaka huu nilimwandikia rafiki yangu mwengine, SACP Mohammed Chico, taazia nzito kama hii iliyonitoa jasho na machozi pale ilipokamilika. Sikudhani hata kidogo kama hautapita muda mrefu nitarudi kuandika tena taazia nyengine kwa mtu anayefanana na yeye ­­– wote ni watu wa kwetu Dar es Salaam niliowajua vilivyo. Wazungu wa kule Ulaya Ingereza na Marekani, wanapofikwa na msiba wa ukubwa kama huu, husema kwamba umekuja ‘untimely’ (haukutarajiwa kwa wakati ule, wakati sio ule na labda ungesubiri baadaye hivi). Wanasema ‘untimely’, kwa sababu bado wasingependa kuachana na mpendwa wao kwa wakati ule; wanasema ‘untimely’ kwa sababu wanajua uchungu wa kuondokewa; na wanasema ‘untimely’ kwa sababu kwa anayeondokewa hategemei tena kupata mbadala wake! Kwa kiasi fulani wako sahihi, kwani yu wapi leo ‘Kaka Kleist’ mwengine? Marehemu ‘Kaka Kleist’, alifariki dunia alfajiri ya kuamkia Jumatano, Novemba 22, mwaka huu, katika Chumba cha Watu Wenye Kuhitaji Uangalizi Maalumu (ICU), pale katika spitali ya Agakhan ya hapa Dar alikokuwa amelazwa jana yake.

Mara baada ya kifo kutokea, dadake, Misky Sykes, ambaye alikesha kucha pale spitali kufuatilia hali ya mgonjwa wake, akanipigia simu kunipa habari za msiba ule mzito huku akilia na kuomboleza: “…Kaka Abdallah eh …nadhani Kaka Kleist amefariki sasa hivi, naona madaktari na manesi wanahangaika pale… nafikiri ametutoka kwani hawasemi kitu… Ooh! Ooh! Ooh!” alikatiza Misky mazungumzo na kutoweka na kilio chake. Kleist alizikwa siku ya Alhamisi jioni katika makaburi ya Kisutu, katika mazishi yaliyoongozwa na aliyepata kuwa Rais wa Tanzania, Jakaya Mrisho Kikwete, Jaji Joseph Warioba na Jaji Mkuu (mstaafu) Mohammed Chande Othman. Wengine ni Waziri wa Ulinzi na Jeshi la Kujenga Taifa, Hussein Mwinyi, na Waziri wa Ujenzi na Miundombinu, Makame Mbarawa, ambaye ndiye aliyemwakilisha Rais JPM. Alikuwapo pia Prof. Haruna Lipumba wa CUF, Mbunge Mussa Azzan Zungu na Iddi Azzan zamani Mbunge pale Kinondoni, pamoja na mameya na madiwani mbalimbali wa jiji hili la Dar es Salaam. Walikuwapo pia vijana wengi wa Dar es Salaam wa kizamani ambao pengine wamesoma au kucheza pamoja na marehemu katika maeneo mbalimbali ya jiji hili.Walikuwapo pia watoto wa marafiki wa Kleist ambao waliongozana na wazee wao kuja kumsindikiza katika safari yake ya mwisho mwana wa jiji mwenzao ambaye habari zake na ukarimu wake pengine walikuwa wakisimuliwa na wazee wao kwenye sebule zao.

Jaji Chande Othman, pamoja na kwamba alikuwa pale kwenye turubai lilowakinga viongozi, sidhani kwamba moyoni mwake alikuwa akihisi kuwa pale alipo alikuwa akihudhuria mazishi ya mtu wa kiserekali tu, kwani siku zile za utotoni kwake, si tu alisoma pamoja na Kaka Kleist, lakini pia yeye pamoja na kakake mkubwa Prof. Othman Chande, walikuwa kundi moja la Boys Scouts tawi la Saint Joseph’s Convent School, Forodhani. Mohammed Chande na Kleist pia walisoma wakati mmoja pale H.H. AgaKhan Secondary School (1964-1967).Hawa kina Chande wawili, waliungana na vijana wengine wa pale Shule ya Mtakatifu Joseph, Forodhani wakaunda kikundi cha vijana kilichojulikana kama The Scorpions, madhumuni yake yakiwa ni kupendana, kusaidiana na kutembea pamoja pale inapobidi.

Scorpions wengine waliokuwapo pale siku ile ni Hassan Ndumballo, Abdallah Mgambo, Abdul Mtemvu, Wendo Mwapachu, Yusuf Zialor, Christopher Faraji, Kamili Mussa, Bhobby Bokhari pamoja na mimi mwandishi wa makala haya. Nilimwona pia Mbunge Mussa Azzan ‘Zungu’ pale makaburini. Zungu hakuwa anamwakilisha Spika Ndugai pale. Kwa vyovyote vile alikuwapo kwa ajili ya kuwa amecheza na Kleist utotoni kwenye mitaa ya Kariakoo na Gerezani ambako wote ndiko walikokulia. Mzee Warioba, pamoja na nasaba yake ya Musoma, alikuwa mtu wa hapa mjini siku nyingi. Kabla hata hajajiunga na Chuo Kikuu, pale Mlimani alikuwa akionekana akivinjari mitaa ya New Street, Gerezani na Mission Kota, siku nyingi sana na hivyo akawa amezoeana vilivyo na vijana wengi wa jiji hili akiwamo marehemu Kleist Sykes. Isitoshe, mke wa Jaji Warioba ni mwenyeji wa Dar mwenye uhusiano wa karibu sana na kina Sykes.




Mwingine ni Mzee Kikwete. Huyu hakuwapo pale kumzika kada mwenziwe wa CCM tu. Kikwete naye Dar es Salaam ni yake na vijana kama Kleist ni rika lake, hivyo wakigongana hapa na pale kwenye kumbi za starehe na burudani hasa miziki ya ‘’Buggy,’’ na kwenye viwanja vya mpira. Kikwete alipotea njia kidogo akawa anapenda Yanga, wakati Kleist ni Simba wa kutupwa. Mapema, katika nasaha zake kwa waombolezaji mara baada ya sala ya jeneza pale Msikiti wa Maamur, Upanga, Imam Mkuu Sheikh Issa aliwataka waumini kujiandaa na kile alichokiita ‘certainty of mortality,’ akiimaanisha kwamba kifo kimedhihiri na kwa hakika kitamfika kila mmoja; kwa hiyo hapana budi watu kukifanyia maandalizi yake kabla. “Katika maisha yetu ni vizuri basi watu wakakaa mbali na yale yote ambayo Allah (SW) ameyakataza na kuyafanya kwa wingi (kuyakimbilia) yale ambayo Allah (SW) ameyaamrisha kwayo,”amesema Sheikh Issa.  


Nyuma kulia ni Rais Mstaafu Jakaya Kikwete
Sasa wakati nikiyatafakari maneno yale adhimu ya msomi yule pale msikitini, nilijihisi kama vile alikuwa akiniambia mimi au labda alikuwa akijua namna marehemu alivyokuwa mtu wa kheri, hasa katika utoaji wa sadaka na mambo kama hayo. Kaka Kleist, alipenda sana kusaidia wengine na wala hakusubiri kufuatwa kwa shida ndiyo afanye hivyo. Kuna wakati unaweza kukutana naye tu iwe ofisini au sehemu yeyote na ghafla atakurushia swali: “Vipi wewe uko vizuri mifukoni?” Kabla hujajibu tayari atakuwa amekwishatoa pochi lake na kukuvurumushia pesa ukafanyie jambo lolote. Kwa watu wazima na vikongwe hapo tena ndio usiseme. Hivyo ndivyo alivyoishi katika jamii inayomzunguka na kwenye makundi ya marafiki zake. Sasa wakati Sheikh Issa akitoa nasaha zile ikaja taswira fulani hivi ya kwamba rafiki yangu yule, njia yake ya kuelekea kwa Mola wake ilikuwa kwa kiasi fulani imesafishika tayari.

Siku moja wakati ugonjwa umeshamtopea kwelikweli na figo hazipatikani, nilifika kumwona pale kwake Mbezi Beach. Tulitazamana machoni na yeye akagundua kwamba mimi nimehuzunika sana. Alinitazama na akaniambia: “Sikiliza we ‘timbwa’ wala usihuzunike mimi tayari nimewasomesha watoto wangu wote vizuri sana …sina kinyongo hata kama Mwenyezi Mungu atanichukua leo… niko tayari kwa hilo,”alisema. Yale yalikuwa ni maneno mazito kuyasema mtu aliyekuwa kwenye hali kama yake. Palepale nilijua ile ilikuwa ni kama ananiaga kiaina, kwani tayari alikwishahisi dalili kuwa safari yake haiko mbali. Kamwe, hakuwa mtu wa kukata tamaa kirahisi, kwani aliujua vizuri ugonjwa wa kisukari na madhara yake ikafikia hata wakati mwengine kupendekeza tiba mwenyewe kwa madaktari wake. Katika juhudi zake za kupambana na maradhi, marehemu kwa nyakati tofauti alikwenda sehemu mbalimbali duniani kutafuta tiba. Juhudi za kila aina zilifanyika kupata figo mbadala (transplants), lakini ilishindikana kwa sababu mbalimbali ikiwemo ya umri mkubwa n.k. Na hapa napenda kumfariji shemeji yangu Stella Mallya ambaye alijitolea sana kuhakikisha mume wake anapona kwa namna yeyote ile.

Kwa upendo na hali ya kawaida, tulikuwa tukipenda kumwita ‘Kaka Kleist’, hata kwa wale ambao hawakuwa wadogo zake wa damu. Sababu ni kwamba wadogo zake walikuwa marafiki pia, na hivyo kwa kawaida huchanganyika na watu wengine kutembea na kustarehe pamoja. Sasa, inakuja katika mazungumzo, majadiliano ya hoja au kutaniana kwa aina yeyote, watu wengine walikuwa wakimwita Kleist kavukavu hivihivi; wakati wadogoze (akiwamo Abraham, Ayoub, Mussa, Misky, Omar (sasa marehemu), Adam (sasa marehemu), Ebby (sasa marehemu) ilikuwa inawashinda; kwani kila mara ni lazima waanze na kitu ‘kaka’. Hivyo tamko ‘Kaka Kleist’ likawa linaleta ladha fulani kulisikia; maana nduguze hawakumwita mtu mwengine yeyote kaka zaidi ya Kleist, hata kama ni mkubwa kama huyo kaka yao. Wengine waliitwa tu, kwa majina yao ya utani na mzaha (nicknames) kama kawaida.

Katika miaka hiyo, mwandishi huyu, kwa marafiki zake alikuwa akipachikwa majina mengi ya masikhara na utani kama vile ‘Nene’ au ‘Timbwa’, kutokana na wingi wa kilo mwilini. Lakini kamwe sikusikia mtu akiniita ‘Kaka Nene’. Tamko hilo lilikuwa ni makhsusi kwa marehemu Kleist peke yake. Sababu nyengine ya kuitwa kaka ni kwamba, alikuwa ni mtu wa upatanishi na usuluhishi panapotokea sintofahamu baina ya marafiki zake. Alikuwa na kipaji, uwezo na akili nyingi sana za kuweza kuleta suluhu au ushawishi katika kujenga hoja kwenye vikao mbalimbali. Mambo hayo ni miongoni mwa sifa zilizomfanya watu wamwite, ‘Kaka Kleist’.

Mara ya kwanza kabisa kukutana na Kleist, ilikuwa pale kwenye Shule ya Aljamiatul-Islamiya fi Tanganyika, mtaa wa New Street (sasa Lumumba) kwenye miaka ya 50s, tulikopelekwa na wazee wetu kupata elimu ya dini ya Kiislamu. Hapa Kleist alikuwa akijulikana sana maana shule haikuwa mbali na kwao. Pia waasisi wa mwanzo wa taasisi ile pamoja na mchango mkubwa  wa jengo zima ilikuwa kutoka kwa familia ya Sykes, hasa babu Mzee Kleist Abdallah Sykes ambaye alijitolea hali na mali kuhakikisha Uislamu na Waislamu hawaachwi nyuma. Walimu mashuhuri pale kwa siku zile nakumbuka alikuwa Maalim Simba, Maalim Mataar, Maalim Adam Issa na Sheikh Abdallah Iddi Chaurembo ndiye aliyekuwa Mwalimu Mkuu wa taasisi ile. Palikuwepo pia na walimu wanawake kama vile mwalimu Sakina Arab na mwalimu Tahia. Namkumbuka huyu mwalimu Tahia kwa sababu alikuwa pia ni mke wa Mzee Juma Mwinyimkuu rafiki mkubwa wa marehemu babangu wakicheza mpira pamoja timu ya Morning Star iliyokuwa timu ya pili ya Sunderland wakati huo (sasa Simba). Mwalimu Sakina yeye alikuwa ni mwanamke mmoja maarufu sana katika harakati za wanawake hapa kwetu, kwani alifikia hadhi ya kuwa na kiti cha kudumu cha udiwani katika Manispaa ya Dar es Salaam siku hizo za ukoloni wa Kingereza. Habari za Al Jamiatul Islamiyya fi Tanganyika ni ndefu mno na mchango wa Mzee Sykes pamoja na watoto wake Abdul, Ally na Abbas katika jamii ya Kiislamu na ukombozi wa nchi hii kwa ujumla, zimeelezwa kwa kina na mwanahistoria maarufu nchini ndugu yangu Sheikh Mohammed Said, katika kitabu chake mashuhuri, “The Life and Times of Abdulwahid Sykes 1968 The Untold Story of the Muslim Struggle Against British Colonialism in Tanganyika,’’ kinachosambazwa na Ibn Hazm Media Centre ya Dar es Salaam. Ndani ya kitabu hicho, Mohammed ameuelezea mchango mkubwa wa familia ya Sykes katika kuanzisha chama cha TAA kabla ya TANU na namna walivyoweza kupambana na Waingereza kwa namna mbalimbali mpaka pale uhuru ukapatikana. Msomaji ikutoshe tu kusema hata pale TANU ilipoanzishwa, akina Sykes walikuwa na kadi namba za mwanzo mwanzo kabisa ambazo zilibuniwa na kugharimiwa na Mzee Ally Sykes (sasa marehemu).

Rafiki yangu, marehemu ‘Kaka Kleist, alizaliwa jijini Dar-es-Salaam miaka 68 iliyopita akiwa mtoto wa pili kwa baba Abdulwahid na mama Mwamvua Mrisho Mashu (maarufu mama Daisy). Watoto wengine ni dada Aisha-Daisy Buruku, ambaye alizaliwa mwanzo kabla ya Kleist, wakafuatia Adam na Omar ambao tayari wameshatangulia mbele ya haki. Adam alikufa yapata nusu mwaka sasa. Anao pia nduguze wa mama mwengine, kwa sababu mzee Abdulwahid alioa mara tatu. Huku utamkuta Ebby (sasa marehemu), Elyassar (anayeishi Canada) na wanawake Misky na Mariamu (sasa marehemu). Hakukuwa na mtoto yoyote kutoka kwa yule mke wa tatu ambaye alikuwa naye baada ya kuwa ameshaachana na mama Daisy na mama Ebby.

Baada ya kupata elimu ya dini pale Aljamiatul, ‘kaka’ Kleist, kama ilivyokuwa kwa kina Sykes wote wakati huo, alijiunga na shule ya H.H. The Aga Khan (sasa Tambaza High School na Muhimbili primary) pale Upanga Dar es Salaam, shule ambazo zilikuwa mahsusi kwa watoto wa jamii ya Kihindi wakati huo wa elimu ya kibaguzi ya utawala wa Kiingereza. Kina Sykes, walipata hadhi hiyo nadra wakati huo, kutokana na heshima kubwa iliyokuwa imepewa familia yao kwa sababu ya mchango wa Babu Mzee Sykes katika jamii. Na kwa heshima hiyo hiyo Mzee Abdulwahid Sykes (babake ‘kaka’ Kleist) aliingizwa katika Bodi ya Aga Khan Schools, na kwa hivyo ikawa ni rahisi ‘ujiko’ kwa kina Sykes wote kupata elimu pale. Kaka Kleist, alisoma pale kuanzia chekechea mpaka Form IV alipomaliza mwaka 1967. Baadaye akachaguliwa kujiunga na Chuo cha Kilimo kule Ukiriguru, Mwanza. Kufuatia kifo cha ghafla cha marehemu babake, mnamo mwaka 1968, kijana Kleist Sykes, ilibidi akatize masomo yake Mwanza na kusafiri kwenda kwa babake mdogo Abbas Sykes aliyekuwa Balozi wa Tanzania kule Canada kwa ajili ya malezi na masomo mapya.

Nakumbuka kama vile jana, nikiwa bado kijana mdogo nilihudhuria mazishi ya mzee Abdul pale mtaa wa Lindi, Gerezani, jijini yaliyofurika watu wengi— wengi kwelikweli— akiwemo Mwalimu Julius Nyerere, rais wa kwanza wa taifa hili. Tofauti na marais Kikwete, Mwinyi na Mkapa, katika uongozi wake, Mwalimu hakuhudhuria mazishini mara kwa mara. Ukiacha mazishi haya, mazishi mengine aliyohudhuria Mwalimu ni ya Sheikh Kaluta Amri Abeid, aliyekuwa waziri wake wa Sheria na Katiba wakati huo, aliyefia nchini Ujerumani mwanzoni mwa miaka ya 1960s na mwili kuletwa nyumbani kwa mazishi, akiwa kiongozi wa kwanza mwandamizi kufariki akiwa kazini. Alishiriki pia mazishi ya makamu wake wa rais Abeid Amani Karume kule Zanzibar na yale ya waziri wake mkuu Edward Moringe Sokoine, kule Monduli Juu, Arusha.

Katika mazishi ya Mzee Abdul Sykes, mwandishi huyu, alimshuhudia Nyerere akiwa kwenye majamvi pale mtaani Lindi na baadaye kulisindikiza nyuma jeneza mpaka Msikiti wa Ijumaa, Kitumbini. Katika hali isiyo ya kawaida, Nyerere alisubiri nje mwili uswaliwe swala ya jeneza na ulipotoka, aliusindikiza kwa miguu mpaka makaburini Kisutu pasi na kutaka asaidiwe usafiri. Kufuatia kifo kile, serikali ya Nyerere ilitangaza kujitwika mzigo wa kuwasomesha na kuwaangalia watoto wa marehemu rafiki yake yule, ambaye ndiye aliyempokea katika harakati za kugombania uhuru wetu akawa anakula na kulala kwake baada ya kuacha kazi ya ualimu Pugu ili ajiunge na harakati za kudai uhuru.

Katika maisha yake ya kule Canada, Kleist alihitimu shahada yake ya kwanza na ya  pili (uzamili) kwenye masuala ya Ustawi wa Jamii. Aliweza pia kupata ajira kwenye taasisi iliyojulikana kama Canadian University Students Organisation (CUSO). Kazi kubwa za shirika hilo ni kama lile la kule Marekani la American Peace Corps, lenye malengo na madhumuni ya kutoa misaada ya kimaendeleo kwa nchi changa duniani.  Sasa baada ya miaka kadhaa pale kazini, nafasi ikatokea ya kuja kuwa Mkurugenzi (Director of CUSO –Tanzania). Wakati huo Kleist alikuwa tayari ameoa kulekule Canada na kubahatika kupata mtoto wake wa kwanza Latifa. Kwa sababu ambazo hazikuelezwa, mamake Latifa alikataa katukatu kuongozana na mumewe kuja Tanzania, akihofia labda pengine wasingerudi tena Canada. Kwa mapenzi ya nchi yake na nduguze, Kleist aliondoka akaja yeye akiwa amembeba mtoto wake mdogo Latifa, wakati huo akiwa na umri takriban miaka mitatu hivi. Kwa kweli ilikuwa ni nderemo na hoi hoi kwenye ukoo wa Sykes kwa ujio wa Latifa. Bibi yake, marehemu mama Daisy, alishereheka sana kupata mjukuu yule kwa mtoto wake wa kiume. Latifa alikuwa juu juu—mara Upanga, mara Temeke, mara Mbezi Beach kwa babu Ally Sykes.


Kushoto: Mama Daiy mbele kulia Bi. Titi Mohamed
Mamake hayati Kleist Bi. Mwamvua Mrisho Mashu, alikuwa ni mwanaharakati mkuu wa masuala yanayohusu maendeleo ya wanawake hapa nchini. Katika uhai wake anatajwa kwamba alikuwa ni mmoja wa waasisi wakuu wa Chama Cha Wazazi nchi (TAPA), siku nyingi kabla uhuru wa nchi haujapatikana. Bi. Mwamvua anatajwa pia mmoja wa watu walioshirikiana kwa karibu na kina Bibi Titi kuanzisha UWT, ambako yeye alidumu kuwa mwenyekiti wa Mkoa wa Dar es Salaam kwa kipindi kirefu akishinda chaguzi mbalimbali. Mama Daisy pia alikuwa Mwenyekiti wa TANU/CCM tawi la Miburani pale Wailes, Temeke kwa miaka kadhaa. Mwandishi huyu mara nyingi alimshuhudia Kleist akiwa na mamake wakipanga na kupangua mipango ya siasa, hasa zile zilizomhusu Kleist, kwani Bi. Mwamvua alikuwa na hazina kubwa ya uongozi wa nchi hii kichwani mwake kutokana na kule kuwa mke wa Mzee Abdul Sykes. Bila shaka yeyote ile, nguvu kubwa na uwezo aliokuwanao Kleist ulitokana na maelekezo na mafunzo kutoka nyumbani kwa mama yake baada ya kuwa babake aliaga dunia mapema.   

Sasa, mnamo miaka ya 1970 mwishoni, ili kuziba ombwe la kukosekana mama wa kumlea mtoto Latifa, Kleist aliamua kumchumbia Stella Mallya aliyekuwa akiishi jirani na nyumbani kwake pale mbele ya Shule ya Tambaza. Mzee Mallya ambaye ndiye baba wa bibi harusi hakuwa ameridhia kabisa binti yake kuolewa nje ya Uchagani kwao Moshi.  Baada ya tafakuri ndefu, wawili wale, bwana na bibi harusi wakaamua kuwa ndoa lazima ifungwe ‘iwe jua iwe mvua’, itakiwe isitakiwe. Ndoa ikafungwa kwa siri kwa DC pale Ilala na hapakuwa na sherehe wala mialiko yeyote. Mimi nikawa ndiyo mpambe ‘best man’ wa Bwana harusi, wakati Bi Bernadetta Majebelle akawa mpambe wa Bibi harusi. Baada ya shughuli ile pale bomani, tuliondoka mahala pale tukaenda peke yetu maeneo fulani kule Sea View tukajipongeza kwa vinywaji na vyakula kidogo mpaka usiku ulipoingia tukaagana.

Siku kadhaa baadaye, na kutokana na mapenzi aliyokuwa nayo kwa binti yake, mzee Mallya alirudi matawi ya chini akawa tayari kumpokea tena binti yake. Aliwatembelea nyumbani pale Upanga akakaribishwa kwa vyakula na vinywaji, ambapo mwandishi huyu alimshuhudia Mzee Mallya akiwa mwenye furaha kwelikweli baada ya kuwa amepata ‘kinywaji moto’ na ‘kinywaji baridi’. Ndoa ile imedumu kwa miongo zaidi ya mitatu na ikaajaliwa kupata watoto watatu ambao ni watu wazima sasa; Aisha, Abdulwahid, Ally na Latifa akawa dada yao mkubwa.

Uzoefu, uaminifu na utumishi uliotukuka pale CUSO, ulimpatia sifa Kleist za kuchaguliwa kujiunga na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR) ambapo alifanya kazi kule Geneva, Switzerland na Zambia kama mwakilishi mkazi. Baada ya kuwa ametumikia UNHCR muda mrefu, ‘Kaka Kleist’ alirejea nyumbani na kujikita kwenye biashara mbalimbali ikiwemo kuanzisha kampuni yake ya kuhudumia meli iitwayo Prevention and Indemnity (P&I), ofisi zake mpaka leo zikiwapo pale mtaa wa Mkwepu jijini Dar es Salaam.

Kwa kutumia uzoefu wake wa biashara, utawala na nidhamu ya kazi, na kwa ushawishi mkubwa kutoka kwa marafiki zake wa utotoni (akina Yusuf Zialor na Wendo Mwapachu), ambao nao ni mabingwa katika masuala ya biashara, wakaanzisha kampuni iliyojulikana kama Business Center International (BCI) iliyokuwa na ofisi zake pale kwenye jumba la Bushtracker kwenye makutano ya Bibi Titi na Ali Hassan Mwinyi.  Marafiki wengine waliokuwa pamoja utotoni kwenye kundi la Scorpions ndio waliokuwa maofisa mbalimbali pale Bushtracker. Alikuwapo dada Mariam Zialor, Abdul Mtemvu, Booby Bhokari, Hassan Ndumballo, Abdallah Mgambo na Ramadhani Madabida. Business Center International (BCI) ilikuwa na kampuni tanzu kadha wa kadha ikiwamo ofisi mashuhuri ya safari za ndege ya KEARSLEY LTD pale Barabara ya Samora jijini na kiwanda kikubwa cha uchapishaji cha PRINTFAST kule Nyerere Road.

Kwenye jamii, Kleist alikuwa mwanachama mwandamizi wa Klabu maarufu ya Saigon ya Dar es Salaam, kama ilivyokuwa kwa wanafamilia wengine wa ukoo wa Sykes. Michango ya kina Sykes kwenye klabu hii haisemeki—wako mstari wa mbele kila pale wanapohitajika.
Kila mmoja aliwashuhudia vijana kutoka klabu ya Saigon walivyokuwa mstari wa mbele siku ya maziko kuanzia uhudumu wa chakula kwa wageni pale nyumbani mpaka makaburini Kisutu, kuhakikisha kila kitu kinakwenda sawasawa kwenye mazishi ya mpendwa wao. Alikuwa mwanachama pia wa klabu mashuhuri ya viongozi pale Leaders Club, iliyoko mbele ya Klabu ya Usiku ya Bilicanas, kwenye barabara ya Ali Hassan Mwinyi. Mwanachama mwandamizi kutoka Leaders Club, Zainul Dossa, ndiye aliyeratibu shughuli zote za mazishi ya Kleist kuanzia chakula nyumbani mpaka makaburini Kisutu akihakikisha kila kitu kimekwenda kama kilivyopangwa.

Katika upande wa siasa, marehemu Kaka Kleist alikuwa kada mzuri wa Chama Cha Mapinduzi (CCM) akifuata nyayo za familia yake katika harakati za siasa. Alipata kuwa mjumbe wa Halmashauri Kuu ya Taifa ya chama chake chini ya uongozi wa Jakaya Mrisho Kikwete. Akiwa diwani wa Kata ya Kivukoni, marehemu Kleist aligombania na kuchaguliwa kuwa Mstahiki Meya wa Jiji la Dar es Salaam kwenye miaka ya 1990, na moja ya mafanikio makubwa ambayo amekufa akijivunia ni kuweza kutatua tatizo la msongamano wa magari jijini Dar es Salaam, kwa kubuni na kusimamia mradi mkubwa wa Usafiri wa Mabasi ya Mwendo Kasi (Dar Rapid Transit). Aliweza kuwashawisha maofisa wa Benki ya Dunia, akiwamo rais wake, ambao awali walikuwa wamepanga kupeleka mradi ule kwenye moja ya nchi za kule Afrika Magharibi, kubadili mawazo na kuleta mradi ule mkubwa hapa kwetu, mradi ambao umeiweka Tanzania katika ramani ya dunia kwa kuwa na mradi mkubwa ambao, si tu utakidhi haja, lakini pia imekuwa ni fursa nyingine kwenye ajira na hivyo kupeleka mbele maendeleo ya nchi kwa jumla. Wawakilishi kutoka sehemu mbalimbali ulimwengu wamekuwa wakimiminika kuja kujifunza namna Tanzania ilivyofanikiwa kwenye hili. Akizungumza kabla jeneza la marehemu Kleist Sykes halijaondoka nyumbani kwa ajili ya kwenda kuzikwa, mwakilishi aliyetumwa na shirika la UDART, ambalo ndilo linatoa huduma za mabasi ya mwendo kasi jijini, alisema daima marehemu atakumbukwa kwa kubuni, kupanga na kukamilisha  hatua zote za utekelezaji wa miradi yote sita ya mpango mzima wa mabasi ya mwendo kasi.“...mpaka sasa tayari phase moja tu imekamilika yaani kutoka Kivukoni mpaka Kimara na kwamba mradi mzima una phase 6 ikiwamo Kariakoo – Mbagala; Morocco—Tegetta; na Kariakoo—Gongo la Mboto,...pale phase zote zitakapomalizika nchi itakuwa imepiga hatua kubwa …” amesema.

Mpaka umauti unamfika, marehemu Kleist, alikuwa amewekeza nguvu zake kwenye biashara ya kilimo cha mkonge kwani tayari alishanunua mashamba makubwa kule Kibaranga, wilayani Muheza, akiongozwa kitaalamu na mtaalamu bobezi wa Kilimo cha Mkonge nchini, Abdallah Mussa Kamili. Kwenye kazi hiyo, tayari alikuwa akishirikiana kwa karibu na wanawe katika uendeshaji na utawala wa shughuli hiyo. Sidhani kama kutatokea ugumu wowote, maana katika kipindi kirefu ambacho amekuwa akiugua ni watoto haohao ndio waliokuwa wakifanya shughuli hizo. InshaAllah kwa uwezo wa Mungu watajiunga pamoja na mama yao kumalizia pale ambapo baba amekomea. 

Sheikh Abdallah Awadhu alipata kumbeba Kleist akiwa mtoto akisoma dua kwenye kaburi

INNA LILLAH WAINA ILLAYHI
RAJIUUN
simu: 0715808864